Pożyteczne mikroorganizmy (technologia EM)
przyszłością rolnictwa XXI wieku i drogą do tańszej produkcji
zdrowej żywności i ochrony środowiska

Społeczeństwo XXI wieku coraz częściej poszukuje zdrowej, bezpiecznej żywności. Drogą do produkowania żywności wysokiej jakości oraz ochrony środowiska, jest rozwój rolnictwa ekologicznego, opartego na stosowaniu technologii EM, czyli naturalnej technologii wykorzystującej właściwości efektywnych mikroorganizmów. Technologia EM jest koncepcją nowoczesnego rolnictwa umożliwiającą stopniową rezygnację ze stosowania środków chemicznych w całym procesie produkcji, przy jednoczesnym uzyskiwaniu wysokich plonów najwyższej jakości, dobrych wyników ekonomicznych i zmniejszeniu nakładów pracy. Tylko takie rolnictwo pozwoli na zachowanie naturalnego porządku w przyrodzie, wyeliminuje toksyczne substancje chemiczne, stanowiące zagrożenie dla zdrowia i życia, szkodzące środowisku. Symbol EM - efektywne mikroorganizmy wprowadzony został przez Teuro Higę - profesora uniwersytetu Ryukyus na wyspie Okinawie w Japonii. Termin ten odnosi się do grupy pożytecznych mikroorganizmów działających regenerująco. Dzięki swojej pasji oraz długoletnim eksperymentom prof. Higa w latach 80-tych opracował niezwykłą kompozycję zawierającą liczne gatunki i szczepy najbardziej pożytecznych mikroorganizmów pochodzenia naturalnego. Są to bakterie fotosyntetyzujące, bakterie kwasu mlekowego, drożdże, grzyby fermentujące i promieniowce, z których część jest tlenowa, a część beztlenowa. Każdy z elementów tej kompozycji spełnia ściśle określoną funkcję, wzajemnie się uzupełniając i wzbogacając w działaniu. Jest to naturalna żywa substancja, nie modyfikowana genetycznie, całkowicie bezpieczna dla zdrowia ludzi, zwierząt, roślin i gleby. Obecnie technologia EM stosowana jest już na wszystkich kontynentach w ponad 100 krajach, w takich dziedzinach jak: rolnictwo (regeneracja gleby, produkcja roślinna i zwierzęca); przemysł rolno-spożywczy; przechowalnictwo; ochrona środowiska (rewitalizacja wody, oczyszczanie akwenów i cieków wodnych, oczyszczanie powietrza, zapobieganie zjawiskom epidemiologicznym); gospodarka komunalna (oczyszczanie ścieków, wysypiska śmieci, kompostowanie, ujęcia wody i wodociągi, trakcje ściekowe, zieleń miejska); gospodarstwo domowe (ogród przydomowy, warzywniak, oczyszczalnia ścieków, szambo, trawnik itp.) Technologia EM może mieć zastosowanie także w medycynie. Wnioski z obserwacji prowadzonych przez lekarzy są bardzo obiecujące.

Regionalne Centrum Mikroorganizmów w Lesznie działa czwarty rok. W tym okresie przeszkolono wiele osób pracujących na rzecz rolnictwa oraz rolników w różnych powiatach w województwie wielkopolskim, jak również w województwach ościennych. Technologia EM została wdrożona w ponad 400 gospodarstwach indywidualnych zajmujących się produkcją roślinną i zwierzęcą, zakładach mięsnych oraz kilku gminnych oczyszczalniach ścieków.

Osoby stosujące preparaty wytwarzane w oparciu o EM, systematycznie od kilku lat, potwierdzają wiele pozytywnych skutków ich działania, m.in.

• tworzenie struktury gruzełkowatej gleby,
• przyspieszanie rozkładu masy organicznej i procesów próchnicznych w glebie,
• zwiększenie pojemności powietrzno-wodnej gleby,
• poprawienie przyswajalności trudno dostępnych dla roślin makro i mikroelementów,
• eliminacja procesów gnilnych i rozkładanie trucizn łącznie z pestycydami,
• zwiększenie odporności hodowanych roślin na niekorzystne warunki klimatyczne,
• poprawa siły i równomierności kiełkowania wysiewanych nasion oraz korzenienia się roślin zwiększenie plonu i jego jakości przy niższych nakładach finansowych,
• poprawa zdrowotności i kondycji fizycznej zwierząt,
• likwidacja uciążliwych zapachów w budynkach inwentarskich oraz oczyszczalniach ścieków, szambach, wysypiskach śmieci,
• przetwarzanie obornika, gnojowicy i gnojówki w cenne, wysokowartościowe nawozy,
• poprawa strawności i jakości kiszonek,
• wzbogacenie pasz i wody pitnej dla ludzi i zwierząt,
• ograniczenie występowania mączniaka rzekomego i prawdziwego oraz szarej pleśni, a także zwalczanie szkodników w uprawach ogrodniczych.

W Polsce ta naturalna technologia wdrażana jest dosyć dynamicznie. Dla rolnictwa jest to ogromna szansa znaczącego zmniejszenia kosztów produkcji i uciążliwości pracy. Jednak, żeby stosowanie EM stało się powszechne, wymaga działania wielu promotorów. Całe nasze społeczeństwo, a szczególnie ludność ze środowiska wiejskiego, powinno być kształcone i zachęcane do używania biologicznych metod w rolnictwie i ochronie zdrowia. Wszyscy musimy podjąć wspólny wysiłek na rzecz korzystniejszej ekonomicznie produkcji zdrowej żywności i ochrony środowiska. A oto kilka zaleceń praktycznych dotyczących okresu pożniwnego.

STOSOWANIE EM NA RESZTKI POŻNIWNE

Na polach, po sprzęcie zbóż i słomy, ściernisko opryskujemy w dzień pochmurny, deszczowy lub wieczorem, dawką min. 20 l Ema Plus w 300-900 l wody/1 ha, w zależności od stopnia suszy. Po oprysku stosujemy uprawkę likwidującą ściernisko broną talerzową lub specjalnym agregatem, albo wykonujemy podorywkę. Jeżeli na polu pozostawia się rozdrobnioną słomę, to wówczas należy zastosować 40-70 l Ema Plus w 300-900 l wody/1 ha. Pozostałe zasady postępowania są podobne. Takim samym roztworem należy traktować wszelkie resztki roślinne pozostawione po zbiorze rzepaku, kukurydzy, ziemniaków, buraków, warzyw itp. Po uprawie chmielu i tytoniu stosowana dawka jest większa i wynosi 60-100 l Ema Plus w 300-900 l wody/1 ha. Pożyteczne mikroorganizmy doskonale je zmineralizują, zamieniając je w próchnicę i łatwo przyswajalne składniki pokarmowe dostępne dla następnych uprawianych roślin. Procesy gnilne zostają zahamowane, giną szkodliwe grzyby z grupy Fusarium, poprawia się odczyn gleby - wzrasta w kierunku obojętnego. Tam gdzie jest praktykowana głęboka orka należy z każdym rokiem ją wypłycać, stopniowo przechodząc na bezorkową uprawę gleby.

WYKORZYSTANIE EM W UPRAWIE RZEPAKU I ZBÓŻ OZIMYCH

1. Rzepak
Zaszczepić glebę przed siewem stosując 30-50 l Ema Plus w 300-400 l wody/1 ha. Na rosnące rośliny wykonać należy 2 opryski. Dawka Ema Plus to 10-20 l w 300-400 l wody/1 ha. Do drugiego oprysku można dodać Ema 5 w ilości 1,5-3 l/1 ha, co znacznie obniży populację szkodników i zahamuje rozwój chorób grzybowych.

2. Zboża
Doglebowo zastosować przed siewem 20-50 l Ema Plus w 300-400 l wody/1 ha. Zaprawić nasiona na mokro dając 1,5 l Ema/100 kg nasion. Oziminy najlepiej opryskać w pierwszych dniach silnych przyrostów, 10-20 l Ema Plus w 300-400 l wody/1 ha. Do kolejnych zabiegów, a w szczególności gdy zboża są porażone pleśniami, do oprysku z Ema Plus należy dodać 2 l Ema 5/1 ha, działającego grzybobójczo i blokująco na rozwój mszyc, pryszczarków i skrzypionki.

PRZECHOWALNICTWO

Aby zmniejszyć straty plonów przeznaczonych do składowania, należy wykonać dezynfekcję i higienizację magazynów, opryskując ich powierzchnię Ema rozcieńczonym w wodzie w proporcji 1:10. Płody podatne na pleśnienie i gnicie, m.in. zboża, słomę, ziemniaki i inne warzywa oraz owoce, opryskać należy dawką 1 l Ema/1 tonę w możliwie najmniejszym uwodnieniu. Trwałość, tak przechowywanych produktów, wzrasta wielokrotnie.

PRODUKCJA KISZONEK I SIANOKISZONEK

Na pociętą masę traw i kukurydzy dodawać należy 0,5-1 l Ema/1 tonę, a na pociętą masę roślin motylkowatych (koniczyna, lucerna) 1-2 l Ema/1 tonę. Rozcieńczenie Ema powinno być takie, aby umożliwiało równomierne rozprowadzenie. Zastosowanie Ema poprawia ich jakość i przyswajalność. Przeciwdziała zagrzewaniu, gniciu i tworzeniu się pleśni. Kiszonka ma przyjemny zapach i jest chętnie zjadana przez zwierzęta. Można zastosować również Em-15, w dawce 1 l/1 tonę zielonej masy.

UPRAWY OGRODNICZE - ROŚLINY JAGODOWE

1. Truskawki
Wykonać od 3 do 4 zabiegów w sezonie, stosując 30 l Ema Plus w 400-500 l wody/1 ha. Ostatni zabieg należy wykonać po koszeniu plantacji stosując 70 l Ema Plus + 3 l Ema 5 rozcieńczone w 500-700 l wody/1 ha.

2. Maliny - odmiany późne
Stosujemy 4 zabiegi w sezonie, używając każdorazowo 30 l Ema Plus + 3 l Ema 5 w 500 l wody/1 ha. Odmiany Polana i Polka owocujące do późnej jesieni są szczególnie podatne na pleśnie i mączniaki, dlatego do każdego z oprysków dodajemy Ema 5.

3. Aronia, czarna porzeczka, borówka amerykańska
Stosować od 2 do 4 zabiegów w postaci oprysków zużywając każdorazowo 30 l Ema Plus w 300-500 l wody/1 ha. Wskazane stosowanie dodatku Ema 5 w ilości 1,5-2 l, przynajmniej do jednego zabiegu. Późną jesienią warto stosować zabieg higienizujący całą plantację, kiedy opadnie większość liści, używając 40 l Ema Plus w 300-500 l wody/1 ha. Po zabiegu plantację przejechać glebogryzarką wzdłuż rzędów.

Niniejszy artykuł jest wstępem do kolejnych publikacji na temat stosowania pożytecznych mikroorganizmów.

mgr inż. Kazimierz Zgoła
Regionalne Centrum Mikroorganizmów
64-100 Leszno, ul. Przejezdna 2
Tel. 65 529 50 19; 504 093 834