W przededniu naboru nowych rolników ekologicznych, jednostka certyfikująca AGRO BIO
TEST pragnie wyrazić wdzięczność wszystkim zaangażowanym w obsługę tego sektora w minionym
roku: zarówno na płaszczyźnie doradztwa i pomocy przy wypełnianiu dokumentów, jak i w sferze
naliczania płatności, kompensujących wysiłki eko-gospodarowania.
W rozpoczynającym się sezonie także liczymy na Państwa życzliwość i wyrozumiałość dla rolników
przystępujących po raz pierwszy do tego systemu oraz nie "przeciąganie" rolników do jednostki,
z którą dany doradca jest powiązany innymi interesami.
Oczekiwania rolników wobec doradców rolnośrodowiskowych są ogromne, bo w gruncie rzeczy nie ma innych doradców, wyspecjalizowanych w zakresie produkcji ekologicznej. Nie ma też wielu materiałów promocyjnych, informacyjnych i szkoleniowych, na których początkujący eko-rolnik mógłby się oprzeć, zatem doradca rolnośrodowiskowy staje się głównym źródłem informacji i interpretacji przepisów. Także jednostki certyfikujące postrzegają Państwa jako filar systemu informacyjnego oraz ogniwo odpowiedzialne za prawidłowe przygotowanie dokumentacji rolnika nie tylko dla ARiMR, ale też dla potrzeb certyfikacji. W odróżnieniu od urzędowo ujednoliconych formularzy ARiMR, dokumentacja jednostek certyfikujących jest zróżnicowana, bo różne są ich systemy informatyczne. Wpisuje się to w afirmowaną w DE efektywną różnorodność, w przeciwieństwie do scentralizowanych struktur, nie nadążających za dynamiką zmian.
Dokumentacja rolnictwa ekologicznego ewoluuje nieustannie, by prawidłowo odzwierciedlić
parametry gospodarowania, będące przedmiotem certyfikacji. Jeśli jednak przy wypełnianiu formularzy
AGRO BIO TEST, skróty myślowe w nagłówkach okażą się niejasne - prosimy o kontakt z biurem jednostki,
w celu objaśnienia użytego hasła.
Jeśli niektóre wymogi unijnych rozporządzeń 834/2007 i 889/2008 - zwłaszcza te, których urzędowy
przekład pozostawia wiele do życzenia - wydają się nieadekwatne w polskich realiach, AGRO BIO TEST
deklaruje gotowość ich interpretacji w odniesieniu do gospodarstw rolnych. Numer telefonu naszej
jednostki pozostaje bez zmian: 22 847 8739; ponadto, po przeniesieniu biura do nowego, większego
lokalu (adres jak w nagłówku), zyskaliśmy drugi numer: 22 258 5768.
Przy okazji dorocznej korespondencji, warto zwrócić uwagę na sprawę, która nie została w Polsce
zaakcentowana w momencie przejścia na nowe rozporządzenie (834/2007): system kontroli produkcji
ekologicznej włączono w system urzędowych kontroli żywności.
Po aferach z BSE i dioksynami,
Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie (WE) nr 178/2002 ustanawiające ogólne zasady
i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz
ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. W celu wdrażania nowego prawa,
Parlament Europejski i Rada wypracowały następnie rozporządzenie nr 882/2004 w sprawie kontroli
urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz
regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt. Art. 63.2 rozporządzenia 882/2004,
odnosząc się do produkcji ekologicznej stanowi, że możliwe jest opracowanie szczególnych przepisów
regulujących ten sektor w DE. Te przepisy to właśnie rozporządzenia Rady nr 834/2007 oraz Komisji
nr 889/2008, obowiązujące w całej UE od 1.01.2009, z uwzględnieniem wprowadzanych nowelizacji.
l tak, produkcja rolnictwa ekologicznego podlega urzędowej kontroli, która rozpoczyna się w momencie Zgłoszenia podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego w wybranej jednostce certyfikującej, na urzędowym formularzu. W końcu stycznia br. został wprowadzony nowy formularz Zgłoszenia (aktualna wersja na www.iihars.gov.pl. także www.agrobiotest.pl). Jednocześnie wprowadzono zasadę, że Zgłoszenie może zostać zarejestrowane, gdy jest kompletnie wypełnione; jeśli nie - musi zostać odesłane do uzupełnienia, a to opóźnia termin urzędowej rejestracji. Do 10. dnia następnego miesiąca, jednostka certyfikująca przekazuje kompletne dane urzędowi nadzoru (GIJHAR-S), w formie elektronicznej. GIJHAR-S wymaga także, by wszelkie zmiany danych objętych Zgłoszeniem, były zgłaszane jednostce certyfikującej poprzez złożenie kolejnego Zgłoszenia (nie można przyjąć oświadczenia o nabyciu nowych działek inaczej, jak poprzez nowe Zgłoszenie).
Wracając do unijnego rozporządzenia 834/2007 należy podkreślić, że wymusza ono na jednostkach
certyfikujących szacowanie ryzyka zanieczyszczenia produktów ekologicznych - zarówno ryzyka
pomieszania, bądź podmiany produktami konwencjonalnymi, jak i zastosowania środków niedozwolonych
w rolnictwie ekologicznym, a możliwych do stosowania w "konwencji". Konieczne jest zatem wykazanie
w Zgłoszeniu wszystkich gruntów, którymi włada rolnik, a nie jak to bywało dotąd, że
zgłaszano do "ekologii" tylko te grunty, które zgłaszano do płatności rolnośrodowiskowych. Rolnik,
który prowadzi równolegle produkcję ekologiczną i konwencjonalną, jest zaliczany do grupy
podwyższonego ryzyka, a zgodnie z art. 73 (889/2008), produkcja konwencjonalna podlega także
kontroli. Urzędowym zadaniem jednostek certyfikujących jest kontrola w obszarze prawa
żywnościowego, a potwierdzenie powierzchni upraw ekologicznych dla ARiMR stanowi funkcję
dodatkową, nie cel główny naszych kontroli.
Warto też pamiętać, że rozporządzenie 834/2007 nie odnosi się do produkcji na samozaopatrzenie,
lecz do produkcji towarowej, przeznaczonej do obrotu. By przeciwdziałać nadużyciom, nowelizacja
rozporządzenia 834/2007 (poprzez rozporządzenie 426/2010) przewiduje od 2013 roku publikację w
internecie elektronicznych wersji certyfikatów.
W latach 2010 i 2011 rolnicy dostarczający produktów "do spożycia przez ludzi" mogli
ubiegać się o dotacje do kosztów kontroli w ramach programu "Uczestnictwo rolników w systemach
jakości żywności". Warunki przyznawania pomocy oraz płatności były tak zagmatwane, że niełatwo
było rolnikowi się w nich zmieścić (a to treść certyfikatu "nie taka", a to faktura wystawiona
"za wcześnie" lub "za późno"). Przykre, że przepisy obsługujące rolnictwo ekologiczne są tworzone
w sposób nieskoordynowany i przykre jest, gdy odpowiedzialnością za odmowę płatności obciążane są
jednostki certyfikujące. Zapewniamy, że jednostka certyfikująca wystawia dokumenty z zaprogramowanego
systemu, i nie może ich dowolnie zmieniać, by umożliwić rolnikom uzyskanie dotacji...
Dobra wiadomość jest taka, że Komisja Europejska podniosła stawkę dotacji do kosztów kontroli
gospodarstw ekologicznych, która jeszcze w br. wzrośnie z pułapu 996 zł do 3000 zł. Zapewne wzrosną
też niektóre opłaty, kwalifikujące się do refundacji w tym systemie, bo intencją prawodawcy jest
intensyfikacja procesu kontroli, w tym analiz laboratoryjnych. Pozostaje mieć nadzieję, że
przygotowywane przepisy uproszczą dostępność tej dotacji.
By uniknąć problemów "za wczesnej faktury", warto zasugerować rolnikowi przystępującemu do
systemu (jeśli wytwarza produkty do spożycia przez ludzi), by tuż po rejestracji w jednostce
certyfikującej, złożył wniosek o pomoc finansową w ramach "Uczestnictwa rolników w systemach
jakości żywności". Faktury dotyczące kosztów kontroli przypadną wtedy na okres objęty płatnością.
l jeszcze jedna dobra wiadomość dla rolnictwa ekologicznego: już wiadomo, że wsparcie tej formy gospodarowania zostało nie tylko utrzymane, ale wyraźnie wzmocnione w projekcie nowego unijnego PROW. Wniosek nasuwa się sam: mamy nadal szansę służyć dobrej sprawie!
Życząc satysfakcji w służbie rolnictwu ekologicznemu, Zarząd AGRO BIO TEST pozostaje z szacunkiem,
Krzysztof Brzezicki, prezes
Jadwiga Dębska-Próchniak
Urszula Sołtysiak
AGRO BIO TEST Sp. z o.o.
Nowoursynowska 166
02-787 Warszawa
Biuro i adres korespondencyjny:
ul. ZMW 5
02-786 Warszawa