Wielkopolska Izba Rolnicza
Wielkopolska Izba Rolnicza

Nowy PROW 2014-2020

Rozmowa z Panią dr Zofią Szalczyk Podsekretarzem Stanu
w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi


Pani Minister, media podają, że w latach 2014 - 2020 Polska najwięcej skorzysta ze środków z budżetu unijnego.

Polska otrzyma na ten okres łącznie (na politykę spójności i Wspólną Politykę Rolną) z budżetu UE kwotę około 119,5 mld euro, w tym na WPR około 32,2 mld euro. Środki na WPR przeznaczone zostaną na płatności bezpośrednie oraz współfinansowanie nowego programu rozwoju obszarów wiejskich.

Czy w nowym PROW przewiduje się zupełnie nowe działania, czy będzie kontynuacja działań z lat poprzednich?

Mówimy o rozwoju obszarów wiejskich, a to oznacza ciągłość działań. Zanim odniosę się do nowej perspektywy krótko podsumuję tę kończącą się obecnie. Na tata 2007-2013 otrzymaliśmy z budżetu UE na WPR około 28,5 miliarda euro. Środki te w większości zostały już wykorzystane. Pamiętajmy jednak, że towarzyszą im również współfinansowanie z budżetu krajowego oraz środki własne beneficjentów. Ich połączenie przyczyniło się do wielu zmian w rolnictwie. Przede wszystkim wzrósł potencjał produkcyjny całego sektora rolno-spożywczego. Widzimy to wyraźnie m.in. w stale rozszerzającej się ofercie handlowej produktów żywnościowych z polskich zakładów przetwórstwa rolnego (mleczarń, zakładów mięsnych, zakładów przetwórstwa owocowo-warzywnego) oraz we wciąż rosnącym eksporcie rolnym. Z pełną odpowiedzialnością możemy powiedzieć, że sektor ten staje się jednym z istotnych działów gospodarki narodowej. Dlatego też w nowym okresie programowania potrzebna jest kontynuacja tych rodzajów wsparcia finansowego, które przyczyniają się do poprawy konkurencyjności gospodarstw rolnych i zakładów przetwórczych. Zatem nadal główną formą wsparcia będą płatności bezpośrednie i PROW 2014-2020.

Będą kontynuowane mechanizmy pomocowe dotyczące modernizacji gospodarstw rolnych, rozwoju przetwórstwa rolnego. Nie mniej jednak potrzebne są też nowe rodzaje pomocy, szczególnie dla mniejszych gospodarstw rolnych. Projekt programu zakłada kilka takich mechanizmów, między innymi planowane są takie działania jak: "Restrukturyzacja małych gospodarstw", "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" czy "Współpraca". Przedstawiane przeze mnie poniżej warunki przyznania pomocy w nowych działaniach mają charakter projektu i ostatecznych ich brzmienie może jeszcze ulec zmianie.

W ramach działania "Restrukturyzacja małych gospodarstw" przewiduje się dofinansowywanie projektów mających na celu rozwijanie nowych kierunków produkcji rolniczej w małych gospodarstwach rolnych. Projekty będą miały dopomóc we wzroście dochodów z tych gospodarstw. O wsparcie finansowe będą mogli ubiegać się rolnicy posiadający gospodarstwa o tzw. wielkości ekonomicznej do 15 tys. euro. Rolnik ubiegając się o pomoc powinien przedstawić plan rozwoju gospodarstwa. W okresie jego realizacji powinna wzrosnąć wielkość ekonomiczna gospodarstwa do poziomu co najmniej 15 tys. euro (zgodnie z wytycznymi KE wielkość ekonomiczna gospodarstwa mierzona będzie jednostką o nazwie Standardowa Produkcja - SO, która zastąpi stosowaną dotychczas jednostkę o nazwie ESU), przy czym wzrost ten musi wynieść co najmniej 20% wartości wyjściowej.

Pomoc będzie udzielana w postaci premii - maksymalna wysokość premii to 60 tys. zł. Zakłada się, że będzie wypłacana w dwóch ratach (I rata w wysokości 80% kwoty pomocy, druga rata - 20%). Warunkiem wypłaty drugiej, ostatniej transzy będzie realizacja założeń biznesplanu. Wydatkowanie I raty premii będzie musiało być udokumentowane wydatkami poniesionymi na inwestycje w gospodarstwie.

W ramach działania "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" pomoc finansowa będzie skierowana do rolników ubezpieczonych w systemie ubezpieczeń społecznych KRUS, którzy zdecydują się na podjęcie pozarolniczej działalności gospodarczej. Pomoc będzie wypłacana w formie premii - do 100 tys. zł. Będzie ona mogła być przyznana, jeżeli: miejsce prowadzenia działalności będzie znajdować się na obszarze wiejskim i zaplanowane zostanie utworzenie co najmniej jednego miejsca pracy.

Ponadto rolnicy będą na nowych warunkach, nieodpłatnie korzystać z pomocy w postaci usług doradczych. Bezpośrednimi beneficjentem wsparcia będą instytucje prowadzące usługi doradcze, natomiast korzystającym z tej usługi będzie rolnik lub grupa producentów rolnych. Przewiduje się finansowanie kompleksowej pomocy doradczej. Będzie ona mogła obejmować różne aspekty związane z ekonomicznymi, rolniczymi i środowiskowymi działaniami gospodarstwa rolnego (np. opracowanie biznesplanu, rentowność ekonomiczna, zarządzanie ryzykiem, strategie adaptacji do zmian klimatu i łagodzenia ich skutków, techniki produkcyjne).

Rolnicy będą mogli skorzystać ze wsparcia szkoleniowego w celu podniesienia kwalifikacji zawodowych. Przewiduje się dofinansowanie szkoleń praktycznych pozwalających na rozwijanie konkretnych umiejętności zawodowych związanych z produkcją rolną.

A co ze wsparciem dla małych gospodarstw w ramach systemu płatności bezpośrednich?

Przewidziany w przepisach wspólnotowych system tzw. "płatności dla małych gospodarstw" będzie systemem dobrowolnym, zarówno dla państw członkowskich, jak i rolników. Tutaj małe gospodarstwo definiowane jest inaczej - to producent rolny otrzymujący płatności bezpośrednie w kwocie do 1250 euro.

Od 2015 r., w ramach wsparcia bezpośredniego, posiadacze małych gospodarstw rolnych będą mogli skorzystać z ryczałtowych dopłat bezpośrednich w nowym systemie. System ten, jeżeli Polska go wdroży, zastąpi wszystkie pozostałe płatności realizowane w ramach podstawowego systemu płatności bezpośrednich. Małym rolnikom zainteresowanym tą formą dopłat bezpośrednich będą ustalone ryczałtowe płatności (na lata 2015-2020) poprzez zsumowanie wszystkich płatności, które mają zostać przyznane rolnikowi w 2015 r. Sposób ich ustalania będzie określony w przepisach krajowych. Rolnik, którzy skorzysta z tej formy płatności bezpośrednich będzie wyłączony z kontroli spełniania wymogów wzajemnej zgodności, a także z konieczności stosowania praktyk w zakresie zazielenienia. Zapewne będzie to atrakcyjna forma dla znacznej części polskich beneficjentów dopłat bezpośrednich i znacznie uprości proces obsługi wniosków.

Czy dla młodych rolników są przewidziane działania, które wspomogą i ułatwią start oraz rozwój obejmującym gospodarstwa młodym następcom?

Tak. Podobnie jak w obecnej perspektywie finansowej, przewiduje się premie dla młodych rolników. Również w ramach filaru I WPR będą mogły być ustalone podwyższone stawki płatności bezpośrednich dla rolników mających status "młodego rolnika". Dzisiaj nie mogę jeszcze powiedzieć, czy w Polsce ten rodzaj płatności zostanie ustanowiony, bowiem rozwiązanie to jest dobrowolne dla państw członkowskich UE.

Czy przewiduje się środki dla odchodzących z rolnictwa oraz za przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie działalności rolniczej?

Przepisy wspólnotowe na nową perspektywę finansową nie przewidują pomocy w formie rent strukturalnych. Zatem w programie nie będzie tej formy pomocy.

Czy nadal będą środki na wspieranie grup producenckich, ich zakładanie i umożliwienie startu?

To bardzo ważny mechanizm pomocowy i będzie on kontynuowany w nowym programie. Wsparcie to jest przyczynia się do konsolidacji producentów, zarówno poziomej, jak i pionowej, skutkując skracaniem łańcuchów dostaw, poprzez eliminację pośredników. Pomoc ma charakter ryczałtu udzielanego grupom producentów (w tym grupom producentów owoców i warzyw) w pierwszych 5 latach ich funkcjonowania od dnia uznania i wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa, na podstawie jej planu operacyjnego. Wsparcie stanowić będzie procentowy ryczałt od wartości przychodów netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, wytworzonych w gospodarstwach rolnych jej członków w poszczególnych latach i sprzedanych do odbiorców nie będących członkami grupy. Wsparcie dla grup będzie mogło zostać wydatkowane zgodnie z celami wsparcia udzielanego grupom producentów, a z pomocy grupa będzie mogła skorzystać tylko raz w okresie swojej działalności. Procentowa stawka pomocy może wynosić maksymalnie 10% w pierwszym roku działalności i będzie zmniejszała się w kolejnych latach wsparcia. Jednocześnie, maksymalna, możliwa do uzyskania roczna kwota wsparcia dla grupy producentów będzie wynosić 100 tys. euro w każdym roku pięcioletniego okresu pomocy.

Na koniec chciałabym jeszcze zapytać o plany, jakie ma resort, które chciałby wdrożyć, jeżeli chodzi o WPR?

W nowym okresie finansowania państwa członkowskie UE muszą w większym stopniu niż to było dotychczas wspierać innowacyjność rolnictwa. Dlatego też planuje się nowe działanie "Współpraca". W ramach tego działania np. finansowane będą projekty mające na celu pierwsze zastosowanie w praktyce wyników nadań czy innych nowych rozwiązań technicznych, ekonomicznych, organizacyjnych lub środowiskowych. Dla zwiększenia skuteczności wdrażania nowości do praktyki rolniczej planuje się utworzenie sieci innowacji, w skład której będą wchodziły ośrodki doradztwa rolniczego czy też izby rolnicze.

Oczywiście kontynuowane będzie podejście LEADER do rozwoju obszarów wiejskich.

Na zakończenie warto zaznaczyć, że także w ramach polityki spójności przewiduje się środki finansowe wspierające rozwój obszarów wiejskich. Planuje się nowe mechanizmy pomocowe dla beneficjentów z obszarów wiejskich w programie POWER oraz w regionalnych programach operacyjnych. Tereny wiejskie, podobnie jak miasta będą obszarami "strategicznej interwencji" w programach finansowanych z czterech europejskich funduszy: EFRROW, EFRiM, EFS, EFRR.

Przy okazji pragnę poinformować Czytelników iż po zatwierdzeniu dokumentów strategicznych dot. finansowania WPR w nowej perspektywie finansowej także MRiRW planuje szeroką akcję informacyjną o poszczególnych mechanizmach pomocowych.

Dziękuję za rozmowę.


Rozmawiała Marta Ceglarek
Biuro WIR w Poznaniu