KRUS zapobiega

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego realizuje ubezpieczenia społeczne rolników indywidualnych i prowadzi szeroką działalność na rzecz zapobiegania wypadkom i chorobom zawodowym. Podstawową działalnością prewencyjną Kasy jest prowadzenia dobrowolnych szkoleń rolników z zakresu zagrożeń zdrowia i życia przy pracy rolniczej, a także znajomość zasad bezpiecznej pracy.

KRUS podejmuje działania prewencyjne w wiejskich szkołach podstawowych i średnich szkołach rolniczych. Kasa bada przyczyny wypadków, popularyzuje zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. Podejmuje starania o właściwą i dystrybucję bezpiecznych środków produkcji i środków ochrony pracy. Od producentów maszyn i urządzeń, które były przyczyną wypadków, egzekwuje zwrot świadczeń powypadkowych.

Kasa popularyzuje wśród rolników bezpieczne środki produkcji i środki ochrony pracy, m.in. poprzez przyznawanie wyróżnień targowych pn. "WYRÓB ZWIĘKSZAJĄCY BEZPIECZEŃSTWO PRACY W GOSPODARSTWIE ROLNYM". Najbezpieczniejszym wyrobom nadaje własny "ZNAK BEZPIECZEŃSTWA KRUS" Oferuje producentom współpracę z Oddziałami Regionalnymi i Placówkami Terenowymi w promocji wyrobów dla rolnictwa.

Prezes KRUS od dnia 1 stycznia 1995 roku wyrobom bezpiecznym, to jest maszynom i urządzeniom o wysokim poziomie bezpieczeństwa lub innym wyrobom zwiększającym bezpieczeństwo pracy rolniczej, nadaje własny znak bezpieczeństwa. Znak Bezpieczeństwa KRUS nadawany jest na podstawie regulaminu, który określa warunki ubiegania się, przyznawania i odbierania tego Znaku. Przy określaniu wymogów dotyczących bezpieczeństwa czynnego centrala Kasy opiera się na danych dotyczących ewentualnych wypadków z udziałem danej maszyny zebranych ze wszystkich jednostek organizacyjnych KRUS. Od 2001 roku producenci, którym Prezes Kasy zezwolił na oznaczanie wyrobów "Znakiem Bezpieczeństwa KRUS", otrzymują dodatkowo statuetkę Dobrosław, symbolizującą "sławę producentom dbającym o bezpieczeństwo rolników".

Uroczyste wręczanie zezwoleń odbywa się podczas dużych imprez targowych min. na Międzynarodowych Targach Rolniczych Polagra-Farma w Poznaniu oraz Międzynarodowych Targach AgroTech w Kielcach. Producentami uprawnionymi do oznaczania Znakiem swoich urządzeń są min. Husqvarna (piły łańcuchowe), "Grene" (odzież robocza), "Famarol" (siewniki), "BIN" (silosy zbożowe), "Krukowiak" (opryskiwacze polowe) i "Metal-Fach" (prasy zwijające, wozy paszowe).

Prezes Kasy przyznaje również od 1996 roku wyróżnienia targowe pn. "Dobrosław" za "Wyrób zwiększający bezpieczeństwo pracy w gospodarstwie rolnym". Do tego wyróżnienia typowane są wyroby, które mogą zmniejszyć zagrożenia, występujące podczas pracy w gospodarstwach rolnych.

Inną formą pomocy ubezpieczonym jest prowadzenie nieodpłatnej, dobrowolnej rehabilitacji leczniczej dla osób uprawnionych do świadczeń w KRUS, zagrożonych całkowitą niezdolnością do pracy lub wykazujących okresowo niezdolność do wykonywania pracy zawodowej w gospodarstwie rolnym. Rehabilitację tą prowadzą Centra i Ośrodki KRUS oraz sanatoria współpracujące z Kasą. W okresie wakacyjnym Kasa prowadzi także turnusy rehabilitacyjne dla dzieci rolników.

Kasa prowadzi działalność na rzecz zapobiegania wypadkom przy pracy w rodzinnych gospodarstwach rolnych, polegającą na badaniu przyczyn i okoliczności wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz na upowszechnianiu wśród ubezpieczonych wiedzy o zagrożeniach związanych z pracą rolniczą i zasad bezpiecznego wykonywania tej pracy. Odzwierciedleniem tego są m.in.

• nieodpłatne, dobrowolne szkolenia i instruktaż dla ubezpieczonych na temat zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym,
• szkolenia i pogadanki dla dzieci,
• olimpiady, konkursy i quizy z wiedzy o bhp,
• popularyzacja zasad bezpiecznej pracy za pośrednictwem środków masowego przekazu,
• stoiska informacyjne KRUS podczas targów rolniczych, dożynek, festynów i pikników,
• przeglądy gospodarstw i prac polowych,
• współudział w tworzeniu systemu ratownictwa przed medycznego,
• materiały popularyzatorskie (broszury, ulotki, książeczki dla dzieci),
• udział w seminariach i konferencjach.

Praca w rolnictwie charakteryzuje się odmienną specyfiką niż praca w innych gałęziach gospodarki narodowej. Specyfika ta polega na sezonowym nasileniu prac oraz ich dużym zróżnicowaniu. W ciągu dnia rolnik wykonuje wiele różnorodnych czynności - obsługuje zwierzęta, prowadzi prace związane z uprawą i ochroną roślin, obsługuje i naprawia maszyny i urządzenia, wykonuje prace remontowo-budowlane. Pracując na wielu stanowiskach narażony jest na liczne zagrożenia, które mogą spowodować wypadek jak również, styka się z niepożądanymi czynnikami, takimi jak hałas, zapylenie czy wibracje.

Mimo znacznego spadku liczby wypadków przy pracy w gospodarstwach rolnych - między innymi dzięki wymienionymi powyżej działaniami - rolnictwo indywidualne w Polsce należy nadal do najbardziej niebezpiecznych działów gospodarki narodowej.

Wypadki w rolnictwie indywidualnym w kraju i województwie wielkopolskim w 2009 roku przedstawiają się następująco:

Wyszczególnienie	Liczba wypadków
	Kraj	województwo wielkopolskie
Wypadki zgłoszone do KRUS	26.943	2.887
Wypadki zakwalifikowane do wypłaty odszkodowań	17.620	1.911
Liczba wypadków na 1000 ubezpieczonych	11,2	12,5
Wypadki śmiertelne	102	16
Choroby zawodowe	174	5

W skali całego kraju:

• najwyższa wypadkowość występowała w województwach warmińsko-mazurskim (14,8) - wskaźnik liczby wypadków na 1000 ubezpieczonych), podlaskim (14,2) a najniższa w opolskim (6,6);
• najwięcej osób zostało poszkodowanych wskutek: upadku osób, podczas obsługi zwierząt oraz pochwycenia lub uderzenia przez ruchome części maszyn. Te trzy grupy wypadków niezmiennie od lat stanowią 75% wszystkich zanotowanych zdarzeń wypadkowych - zarówno w kraju jak i w województwie wielkopolskim;
• śmiercią najczęściej kończyły się wypadki z grup: "przejechanie, uderzenie, pochwycenie przez środek transportu w ruchu", "upadki osób", "nagłe zachorowania" i "upadki przedmiotów". W Wielkopolsce w 2009r. było 5 wypadków śmiertelnych;
• najwięcej chorób zawodowych wystąpiło na terenie województw: podlaskiego (61), warmińsko-mazurskiego (37) i lubelskiego (33). Przeważały choroby zakaźne (borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu) - 146 przypadków. W Wielkopolsce wystąpiło 5 chorób zawodowych.

Przyczyny wypadków przy pracy rolniczej w ciągu ostatnich kilku lat nie uległy istotnym zmianom. Główne przyczyny wypadków to:

• niewłaściwy sposób wykonywania czynności i zła organizacja pracy,
• nieuwaga, dekoncentracja, rutyna, pośpiech,
• zły stan nawierzchni (grząskie, nierówne podłoże),
• agresja i narowistość zwierząt,
• nieprawidłowo wykonane i używane drabiny i schody,
• zły stan narzędzi, maszyn i urządzeń, brak lub uszkodzone osłony ruchomych części maszyn,
• nie stosowanie ubrań i butów roboczych oraz ochron pracy,
• nieprawidłowa konstrukcja budynków gospodarczych i inwentarskich,
• nie wydzielone korytarze paszowe i gnojowe, ciasnota pomieszczeń.

Bezpiecznej pracy sprzyja właściwa jej organizacja, bezpieczny sprzęt i narzędzia, właściwe przygotowanie fachowe i skoncentrowanie się na wykonywanych czynnościach. Pamiętajmy, że bezpieczeństwo pracy w rolnictwie zależy przede wszystkim od nas samych. Warto wykorzystać okres, gdy jest więcej czasu w gospodarstwie i gdy można wiele naprawić w obejściu - w domu, oborze, stodole czy warsztacie.

Do tematu bezpiecznej pracy będziemy wracać w kolejnych numerach, proponując czytelnikom czynne uczestnictwo np. poprzez udział w konkursie, który ogłosimy na łamach "Siewcy" w drugim półroczu.

Oddział Regionalny KRUS w Poznaniu