Kończymy siew zbóż, zwiększając ilość wysiewu przy opóźnionym terminie siewu o 10 do 15%. Gdy zboża osiągną 3-4 listki, możemy przystąpić do jesiennego zwalczania miotły zbożowej. Przygotowujemy piwnice i miejsca na kopce do przechowywania ziemniaków. Zbieramy kukurydzę na kiszonkę, pamiętając o jej dokładnym rozdrobnieniu i prawidłowym zakiszeniu. Zbieramy buraki w terminie uzgodnionym z cukrownią, a liście, starannie ścięte, bez zanieczyszczeń, przeznaczamy na kiszonkę lub przyorujemy. Nawozimy pola obornikiem lub gnojowicą jak najszybciej je przyorując. Wykonujemy także orki zimowe oraz jesienne nawożenie nawozami mineralnymi.

W POLU

Sprawdzamy zabezpieczenia piwnic i kopców na zimę przed ewentualnymi silnymi mrozami. Dokonujemy oceny plonów i zbiorów ze szczególnym uwzględnieniem bilansu pasz. Oceniamy celowość i opłacalność przedsięwzięć w produkcji roślinnej i wyciągamy wnioski na rok następny.

W CHLEWNI, OBORZE I NA UŻYTKACH ZIELONYCH

Inwentarz trzymamy w dobrze wentylowanych budynkach. Karmimy zwierzęta odpowiednimi dawkami dla zachowania wydajności, zdrowia i dobrej plenności. Pamiętamy o potrzebie ruchu zwierząt na powietrzu.

W PASIECE

W grudniu pszczoły są w kłębie zimowym, w którym pozostają do wiosny. W pierwszej połowie zimy pszczoły zjadają niewielkie ilości miodu lub cukru. Około 3,5 kg zjadają od października do stycznia. Pszczoły zjadają zbyt dużo pokarmu, gdy zimują niespokojnie. Niepokój w rodzinie pszczelej powodują hałasy, potrącenia uli czy siadanie ptactwa na ich daszkach. Do pasieki zachodzimy sprawdzić, czy wiatr nie zrzucił daszka. Śnieg na mostkach wylotowych nie jest groźny, pod warunkiem, że nie utworzy się na jego powierzchni skorupa, poprzez którą z trudem przenika powietrze. Lepiej zdjąć mostki wylotowe, by nie zbierał się na nich śnieg i by nie ułatwić ptakom dojścia do wylotów.

W SADZIE

Od połowy grudnia można przystąpić do bielenia pni i nasady grubych konarów drzew owocowych, które zabezpieczy drzewa przed uszkodzeniami mrozowymi. Na 10 l wody daje się 2 kg wapna palonego oraz glinę krowieniec lub klajster z mąki, celem zwiększenia przyczepności. Bielenie nie niszczy szkodników ani zarodników grzybów, chroni jedynie drzewa przed mechanicznymi uszkodzeniami spowodowanymi przez mróz.
Z nadejściem mrozów zebrane owoce trzeba zabezpieczyć przed zamarznięciem i wysychaniem. Temperatura od 1-4^o C jest najbardziej odpowiednia do przechowywania owoców przy wilgotności powietrza 95%. Nie należy owoców przechowywać razem z warzywami. Wydzielany przez owoce etylen powoduje niekorzystną zmianę smaku warzyw.
Dbamy o naszych sprzymierzeńców w walce ze szkodnikami. Pamiętamy o dokarmianiu wygłodzonych i zziębniętych ptaków.
Zwalczamy myszy i nornice. Zabezpieczamy pnie i nisko położone gałązki przed zającami.

WARZYWNIK

W przypadku silnych spadków temperatury należy uzupełnić okrycie kopców.
W pogodne, słoneczne dni wietrzymy piwnice, gdzie przechowujemy warzywa. Co pewien czas przeglądamy przechowywane warzywa, a psujące się usuwamy. Piasek, którym przesypujemy warzywa, powinien być lekko wilgotny.
W piwnicach, gdzie przechowywane są warzywa, temperatura powinna być niska i nie wahać się, a wilgotność wysoka. Dla cebuli i czosnku przeznacza się suche i chłodne pomieszczenia.
Jeżeli ziemia nie jest zamarznięta, można wykonać przedzimowy siew marchwi i kopru.
Rozpoczynamy pędzenie szczypiorku, cebuli, pietruszki na natkę, wysiewamy rzeżuchę.
W tunelach foliowych, przeznaczonych do upraw warzyw na potrzeby własne, grudzień i styczeń są miesiącami przygotowań do produkcji. Należy zabezpieczyć nasiona, odpowiednią ilość podłoża do produkcji rozsad, skrzynki, doniczki, nawozy, słomę, itp. Gleba w tunelu powinna być przygotowana już jesienią, nawieziona i przekopana, a pryzmy ziemi zabezpieczone przez zamarznięciem.

Zalecenia przy uprawach metodami ekologicznymi

Prawdziwe koszty żywności, to koszty społeczne. Nie tylko przemysł i motoryzacja, lecz także współczesne, wysokotowarowe rolnictwo niszczy przyrodę - co w konsekwencji obraca się przeciw człowiekowi. Nawozy przemysłowe stosowane bezpośrednio do gleby dziesiątkują żyjące w niej organizmy, niszczą zatem samą glebę. Martwa lub chora gleba rodzi słabe fizjologicznie rośliny, atakowane z łatwością przez choroby i szkodniki. Stosowane przeciw nim pestycydy kontynuują dzieło skażenia.
Środki chemii rolnej wymuszają rekordowe plony, ale jakość biologiczna tych plonów jest mierna. Intensywne rolnictwo technologiczne szczyci się wprawdzie wysoką produkcją, lecz jednocześnie ukrywa znaczną część swoich skutków ubocznych, tj.:
- degradacja środowiska, czyli gleby, wody i krajobrazu,
- obniżenie biologicznej wartości płodów rolnych, a w efekcie - pogorszenie zdrowia ludzi i zwierząt,
- marnotrawstwo nieodnawialnych zasobów przyrody,
- społeczny i etyczny kryzys rolnictwa, zdegradowanego do jednej z branż przemysłu.
Czy taka produkcja żywności ma sens? Europa ma nadmiar żywności. Obecnie sprzedać można jedynie płody rolne wysokiej jakości.

W LESIE

Grudzień jest pierwszym miesiącem zimy i jednym z najchłodniejszych i najmniej słonecznych miesięcy w roku. Najkrótszym dniem w roku (7,7 godziny) jest 21 grudnia.
Zimą w lesie spotykamy zupełnie inne ptaki niż latem i jesienią. Są to jemiołuszki, gile, czeczotki i inne. Ich pożywieniem są pozostałe na drzewach i krzewach owoce i nasiona.
W grudniu, pomimo mrozów, składa jaja krzyżodziób świerkowy. Jego pożywieniem są nasiona świerka, których o tej porze roku jest pod dostatkiem.
Brak pokarmu zmusza sarny, jelenie i łosie do ogryzania kory drzew. Aby uniknąć szkód w lesie, należy sprawdzić stan zabezpieczeń upraw leśnych. Głodne zwierzęta bez trudu odnajdą lukę w ogrodzeniu i spowodują dotkliwe szkody w młodym lesie. Mechaniczne zabezpieczenie sadzonek uchroni drzewka również przed obgryzaniem kory przez zające.
W grudniu wycinamy i wywozimy drzewa z lasu. Mróz sprzyja wywozowi drewna z terenów podmokłych, np. z olszyn.

PRZYSŁOWIA NA GRUDZIEŃ:
Święta Barbara (4) po lodzie, Boże Narodzenie po wodzie.
W Mikołaja (6), gdy deszcz wszędzie, cała zima lekka będzie.
Święta Łucja (13) dnia przykróca.
Od Łucji do Wigilii patrz dni - o przyszłym roku powiedzą Ci.
Koło świętej Ewy (24) noś długie cholewy.
Jeśli dzień Wigilijny pogodny, będzie roczek urodny.
Wigilia piękna, a jutrzenka jasna, będzie stodoła ciasna.
Jak we Wilią z dachu ciecze, zima się długo przewlecze.
Wigilia jasna, święty Jan ciemny, obiecują rok przyjemny.
Jak w Wigilię gwiazdy świecą, kury dobrze jajka niesą.
Słota w dzień Adama i Ewy, zabezpiecz od zimna cholewy.
Gdy w dzień Adama i Ewy mróz i pięknie, zima wcześnie pęknie.
Gdy w Boże Narodzenie pola są zielone, na Wielkanoc będą śniegiem przywalone.
Gdy choinka tonie w wodzie, jajko toczy się po lodzie.
Jak przymrozki na Szczepana (26), będzie wiosna do Damiana.
Szczepan mroźny, luty groźny.
Jaki pierwszy dzień miesiąca, taki będzie i do końca.
Im więcej w grudniu pogody, tym więcej wiosną wody.
Grudzień jaki, czerwiec taki.



Opracowanie: G.Wysocki; źródło: Kalendarz Rolników, Wydawnictwo Duszpasterstwa Rolników