Rys historyczny Kółka Rolniczego w Sobótce

Kółka Rolnicze jako organizacja w pełni i samorządna, zrzeszająca chłopów w poszczególnych wsiach, swymi korzeniami sięga regionu poznańskiego, a ściślej ówczesnego Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Kółko Rolnicze w Sobótce powstało 8 marca 1862 roku i było pionierskim na Ziemi Wielkopolskiej, będącej pod administracją zaborcy pruskiego.

Na Walnym Zebraniu, w którym uczestniczyła liczna grupa chłopów ze Sobótki i wsi ościennych wybrano Zarząd w składzie:

• Prezes - Jan Szymoniak z Sobótki
• Wiceprezes - Edward Tomicki z Borucina
• Sekretarz/kasjer - Władysław Peizert z Sobótki

Nadrzędnym celem tej w pełni chłopskiej i samorządnej organizacji była poprawa warunków gospodarowania, a tym samym warunków życia rodzin chłopskich i dokształcanie się rolników w zakresie różnych dziedzin hodowli.

Wiedzę rolniczą zdobywano podczas cyklicznych zebrań, gdzie dzielono się własnym doświadczeniem, ale również korzystano z doświadczenia specjalistów w zakresie uprawy ziemi, hodowli zbóż i zwierząt. Każdy rolnik prenumerował również czasopismo pt. "Gospodarz". Dużą bezinteresowną pomoc na rzecz Kółka Rolniczego wniósł miejscowy ksiądz proboszcz Edward Bujny. Był on orędownikiem nowoczesnego gospodarowania na wsi, był również duchowym, moralnym i patriotycznym wsparciem dla rolniczej społeczności.

W 1903 roku umiera pionier wielkopolskich kółek rolniczych, a zarazem założyciel i Prezes Kółka Rolniczego w Sobótce, doświadczony rolnik Jan Szymoniak. Kontynuatorem jego społecznej kółkowej działalności został jego syn Wojciech Szymoniak.

Pierwsza wojna światowa przerwała kółkową działalność, gdyż spora część chłopów zmuszona była wziąć udział w wojnie walcząc w szeregach pruskiej armii, a następnie kontynuować walkę o niepodległość Polski, uczestnicząc w Powstaniu Wielkopolskim w latach 1918 - 1919.

W okresie międzywojennym, wznowiono działalność Kółka, któremu w dalszym ciągu prezesował Wojciech Szymoniak. Do społecznej działalności na rzecz sobótkowskiej wsi angażuje się najstarszy syn Wojciech Szymoniaka - Ludwik, którego to pamiętają obecni na uroczystości jego koledzy i współpracownicy oraz mieszkańcy Sobótki. Wojciech Szymoniak został wybrany po wojnie posłem Wielkopolskiego Sejmu Dzielnicowego. Było to wielkie wyróżnienie. Wybuch II wojny światowej po raz drugi przerwał działalność Kółka Rolniczego, a jego członkowie byli prześladowani i wiezieni przez okupanta. Już w pierwszych latach wojny liczna grupa miejscowych rolników musiała opuścić swoje zagrody i została wywieziona w nieznane, do Generalnej Guberni albo w głąb III Rzeszy na przymusowe roboty. Jako pierwsza została wywieziona rodzina Wojciecha Szymoniaka. Jego syn Ludwik wraz z kolegami z ówczesnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, organizowali już w 1941 roku podziemny ruch oporu w szeregach Batalionów Chłopskich i był Komendantem na rejon Ostrowa, Pleszewa i Krotoszyna.

Po wojnie rząd nie pozwolił na działalność kółek rolniczych uważając je za organizację "kułackie" i "wrogie" dla kraju. Program całej gospodarki z zakresu rolnictwa szedł w kierunku kolektywizacji wsi, poprzez zakładanie spółdzielni produkcyjnych. Taka spółdzielnia powstała również w Sobótce.

W roku 1957 w tzw. "październikowej odwilży", w klimacie różnych przemian gospodarczych i politycznych w naszym kraju zaczęto reaktywować działalność kółek rolniczych. W Sobótce animatorem tego był działacz ludowy Ludwik Szymoniak. Z jego inicjatywy odbyło się w dniu 12 lutego 1957 roku Walne Zebranie chętnych rolników z Sobótki, w liczbie 35 osób, na którym wybrano zarząd w składzie:

• Prezes - Antoni Michalak
• Sekretarz - Bolesław Adamczak
• Skarbnik - Ludwik Stachurski
• Członkowie - Józef Wasiak, Jan Józefiak, Wiktor Pływaczyk

Społeczna działalność Ludwika Szymoniaka wielkiego działacza na rzecz wsi i rolnictwa została bardzo wysoko oceniona przez mieszkańców wielkopolskiego środowiska i wybrany został posłem na Sejm II Kadencji na lata 1957 - 1961.

W minionym 150. leciu działalności Kółka Rolniczego w Sobótce, kolejnymi Prezesami byli:

• Jan Szymoniak
• Wojciech Szymoniak
• Antoni Michalak
• Jan Józefiak
• Bolesław Adamczak
• Michał Niewiadomski
• Zygmunt Szczupak
• Wacław Doliński (od 1986 roku po dziś dzień)

W 1973 roku w celu zaopatrzenia rolników w nowoczesny sprzęt mechaniczny zaczęto tworzyć Międzykółkowe Bazy Maszynowe. W 1975 roku Bazy te zostały przekształcone w Spółdzielnie Kółek Rolniczych. Dobra pozycja finansowa Sobóckiego SKR - u dała możliwość dofinansowania rozpoczynającej się budowy sali gimnastycznej przy miejscowej szkole.

W 1958 roku przy Kółku Rolniczym utworzono Koło Gospodyń Wiejskich, którego założycielką była żona miejscowego lekarza pani Maria Stępniewska. Poderwała ona liczną grupę gospodyń do działalności społecznej na rzecz wsi i dokształcania się w różnych dziedzinach gospodarstwa wiejskiego. Koło Gospodyń Wiejskich w Sobótce jest do dziś jedną z najstarszych i najbardziej aktywnie działających organizacji w naszym regionie.

Jesienią 1992 roku Kółko Rolnicze w Sobótce obchodziło Jubileusz 130 lecia swojej działalności. Była to wielka uroczystość z udziałem lokalnych, wojewódzkich i centralnych władz związkowych, samorządowych i administracyjnych.

W tym licznym gronie uczestników tego pięknego jubileuszu zabrakło jednak wielkiego i ofiarnego działacza ruchu spółdzielczego, ostatniego uczestnika wielkich przemian, naocznego świadka wielu zdarzeń, o których w sposób fragmentaryczny udało nam się wspomnieć - Ludwika Szymoniaka. Ciągle pogarszający się stan zdrowia nie pozwolił mu na osobisty udział w uroczystości. Dwa dni po Jubileuszu, 6 października 1992 roku, zakończył swoje chlubne, szlachetne i usłużne dla wszystkich życie, nasz rodak Ludwika Szymoniak. Jednak pamięć o nim, o jego wielkich zasługach i dokonaniach na rzecz wsi i rolnictwa pozostanie na zawsze w naszych sercach, naszej pamięci, a przede wszystkim pamięci i wspomnieniach kolejnych pokoleń naszej sobótkowskiej młodzieży.

Swoim szlachetnym i przykładnym życiem, przykładną pracą społeczną dla dobra olbrzymiej rzeszy ludowców, spółdzielców i dobra tych wszystkich, którzy pomocy potrzebowali zasłużył sobie, aby po śmierci dostąpić godności patronowania miejscowej szkole. Tak też się stało. Z inicjatywy posła ludowca ziemi ostrowskiej Józefa Zbigniewa Gruszki, przy akceptacji Rady Pedagogicznej, Rady Rodziców i młodzieży gimnazjalnej, uchwałą Rady Gminy Ostrów Wlkp. nr XXIII/262/2001 z dnia 29 czerwca 2001 rok, Gimnazjum Publiczne w Sobótce otrzymało imię Ludwika Szymoniaka.

Uroczystego aktu nadania imienia i odsłonięcia tablicy pamiątkowej dokonano w obecności najbliższej rodziny, władz związkowych i państwowych na czele z posłem PSL Józefem Zbigniewem Gruszką w dniu 1 września 2001 roku, w dniu rozpoczęcia nowego roku szkolnego 2001/2002. Będzie to pamiętny dzień w dziejach historii Sobótki.

W dniu 16 listopada 2002 roku odbyły się kolejne obchody jubileuszowe związane z istnieniem na terenie Sobótki i południowej wielkopolski Kółek Rolniczych - było to już 140 lecie. Uroczystości rozpoczęła msza święta w intencji wszystkich żyjących i zmarłych członków Kółek i Organizacji Rolniczych oraz ich rodzin. Mszę dziękczynną w miejscowym kościele parafialnym w Sobótce odprawił ksiądz ordynariusz diecezji kaliskiej Stanisław Napierała.

Następnie wszyscy zwartym korowodem, na czele którego szły poczty sztandarowe, udali się na salę gimnastyczną do miejscowego gimnazjum, gdzie odbyła się dalsza część jubileuszowych uroczystości. Zebranych powitał Kazimierz Ludwiczak obecny Prezes Regionalnego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych w Kaliszu. W obchodach uczestniczyli m. in. poseł na sejm z ramienia PSL Józef Zbigniew Gruszka, senator - SLD Genowefa Ferenc, Andrzej Spychalski - UP. Bardzo licznie przybyli przedstawiciele Kółek Rolniczych i Kół Gospodyń Wiejskich. Z całego regionu i województwa wielkopolskiego. Okolicznościowy referat nt. historii Kółka Rolniczego w Sobótce wygłosił Wacław Doliński - Prezes tego Kółka. Zasłużonym działaczom organizacji rolniczych i Kół Gospodyń Wiejskich wręczono odznaczenia państwowe, resortowe i związkowe oraz podziękowania. W części artystycznej z programem słowno - muzycznym wystąpiła młodzież z Gimnazjum Publicznego im. Ludwika Szymoniaka w Sobótce. Uroczystość uświetniła także kapela "Furmany" z Gorzyc Wielkich. Z okazji jubileuszu wydano okolicznościowy biuletyn, zawierający historię Kółka Rolniczego w Sobótce - otrzymał go każdy uczestnik spotkania i miejscowa społeczność.