Spotkanie z delegacją EMB

W dniu 17 kwietnia br. w biurze Wielkopolskiej Izby Rolniczej gościli przedstawiciele zrzeszenia europejskich hodowców bydła mlecznego EMB (European Milk Board) z siedzibą w Niemczech. Do zrzeszenia EMB przystąpiły organizacje z 14 krajów europejskich, w celu walki o uczciwą cenę mleka. Producenci mleka należący do EMB popierają zorientowaną na przyszłość, długofalową produkcję mleka we wszystkich regionach Europy, która umożliwiałaby rolnikom godne życie z ich pracy. Podstawowym warunkiem dla osiągnięcia tego celu jest cena mleka, która pokrywa przynajmniej średnie koszty jego produkcji.

Obecna sytuacja na rynku mleczarskim stwarza duże problemy dla producentów mleka. W wielu regionach Europy mamy do czynienia ze stopniowym zanikaniem gospodarstw rolnych, ponieważ otrzymują od przetwórstwa i handlu zaniżone ceny za mleko. Nie pozwalają one na pokrycie kosztów produkcji. Pomimo, że cała rodzina pracuje 7 dni w tygodniu - krowy mleczne nie pozwalają na żadne przerwy - to coraz więcej gospodarstw mlecznych okazuje się nierentownych. Kryzys na rynku mleka pogłębiła dodatkowo zapowiedź likwidacji kwot mlecznych.

Taka sytuacja niesie ze sobą liczne konsekwencje. Po pierwsze: w coraz mniejszej ilości gospodarstw i regionów jest produkowane mleko, przez co zanika typowy krajobraz pastwisk i użytków zielonych, które z kolei są oazą bioróżnorodności. Po drugie: gospodarstwa mleczne nie oferują perspektyw na przyszłość, przez co młoda generacja przenosi swą aktywność na inne obszary. Po trzecie: nie da się trwale zagwarantować zaopatrzenia obywateli UE w wysokiej jakości mleko, ze względu na dumpingowe ceny.

Europejski rynek mleka charakteryzuje podzielony rynek producentów mleka i jednocześnie skoncentrowany rynek mleczarń, co powoduje, iż rolnicy nie mają "żadnej znaczącej siły rynkowej", cechuje ich również brak wpływu na ustalanie ceny. Ustalanie ceny mleka z punktu widzenia producentów praktycznie nie istnieje. W swym specjalnym raporcie dotyczącym rynku mleka w październiku 2009 roku Europejski Sąd Audytorski zauważył, że "koncentracja i handel detaliczny przedsiębiorstw nie może zredukować producentów mleka tylko do odbiorców cen".

Przedstawiciele EMB podkreślają, że producenci mleka i odbiorcy końcowi (konsumenci) są najsłabszym ogniwem w całym łańcuchu wartości mleka i jego przetwarzania. Ich pozycja musi zostać wzmocniona, aby ten rynek funkcjonował zdrowo. W tym celu EMB proponuje powołać jednostkę kontrolującą, mającą za zadanie godzenie interesów pomiędzy producentami mleka a mleczarniami oraz zapewnienie faktu, iż postulaty społeczne będą respektowane.

Cele EMB, to:
- zjednoczenie europejskich producentów mleka "pod jednym dachem",
- założenie jednostki monitorującej, której zadaniem będzie obserwowanie rynku i dostosowanie ilości mleka do jego zapotrzebowania (cel pośredni: cena mleka pokrywająca koszty producentów),
- wyjaśnianie konsumentom w specjalnej kampanii społecznej pn. "Uczciwe mleko" związku pomiędzy cenami w supermarketach i produkcją artykułów spożywczych (tylko ten, kto jest dobrze poinformowany, może świadomie i uczciwie kupować).

Rolnicy potrzebują uczciwych cen za wyprodukowane mleko. Nawet, gdy niskie ceny na pierwszy rzut oka wydają się kuszące dla odbiorcy, ponieważ można dzięki nim zaoszczędzić pieniądze, są one w dłużej perspektywie niedobre dla nas wszystkich. Artykuły spożywcze są dobre, potrzebne i wartościowe. Ich wytwarzanie na dobrych i uczciwych warunkach dla środowiska, ludzi i zwierząt jest warunkiem tego, aby były one w dalszym ciągu dostępne dla odbiorców w wysokiej jakości. Europejscy producenci mleka chcą gospodarować samodzielnie i aktywnie działać na rynku. Tylko w ten sposób można zagwarantować, że zawód producenta mleka pozostanie atrakcyjny dla następnych pokoleń. Tylko w ten sposób można dalej wytwarzać wysokiej jakości artykuły spożywcze.

"Uczciwe mleko" (The fair milk) jest europejskim projektem, który powstał w Austrii, a następnie został wdrożony w 13 kolejnych krajach: Irlandii, Niemczech, Francji, Chorwacji, Danii, Włoszech, Szwecji, Szwajcarii, Hiszpanii, Szkocji, Belgii, Luksemburgu i Holandii. Projekt jest finansowany przez samych producentów mleka.

Grzegorz Wysocki
Biuro WIR w Poznaniu