Realizując wniosek I Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby rolniczej IV kadencji, Zarząd WIR wystosował pismo do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z postulatem niezwłocznego podjęcia działań mających na celu ustabilizowanie rynku trzody chlewnej między innymi poprzez:
W odpowiedzi resort rolnictwa udzielił przesłał pismo, którego treść zamieszczamy poniżej.
Sytuacja na rynkach rolnych jest na bieżąco monitorowana i analizowana, również w kontekście przyszłych zmian we Wspólnej Polityce Rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wielokrotnie przedstawiał na posiedzeniach Rady Unii Europejskiej ds. Rolnictwa i Rybołówstwa sprawy priorytetowe dla polskiego rolnictwa mające wpływ na poziom dochodów rolników, dążąc konsekwentnie do tego, aby w ramach Wspólnej Polityki Rolnej w Unii Europejskiej we właściwym terminie uruchamiane były mechanizmy mające na celu niwelowanie niekorzystnych zjawisk na rynkach rolnych czy wcześniejsze przeciwdziałanie tym zjawiskom. W listopadzie 2010 r., na wniosek Polski, uruchomiona została sprzedaż zbóż znajdujących się w magazynach interwencyjnych, co wpłynęło na spowolnienie wzrostu cen zbóż i złagodzenie sytuacji na rynku paszowym. Polska wnioskowała również o uruchomienie wsparcia rynku wieprzowiny. Na przełomie 2010 r. i 2011 r. sytuacja na tym rynku uległa pogorszeniu w związku z kryzysem związanym z wykryciem dioksyn w Niemczech. Wniosek Polski i innych państw członkowskich o uruchomienie wsparcia rynku wieprzowiny uzyskał poparcie Komisji Europejskiej i w dniu 24 stycznia 2011 r. na posiedzeniu Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa, podjęto decyzję o uruchomieniu dopłat do prywatnego przechowywania wieprzowiny. W ramach mechanizmu, zawieszonego z dniem 22 lutego, a ostatecznie zamkniętego w dniu 4 marca 2011 r., w całej UE złożono wnioski o objęcie dopłatami 144 tys. ton mięsa wieprzowego, w tym w Polsce 9 tys. ton. W związku z wysokimi cenami zbóż, na posiedzeniu Komitetu Zarządzającego ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych w dniu 17.02.2011 r. przyjęto projekt rozporządzenia Komisji, zgodnie z którym zawiesza się pobieranie ceł na import pszenicy zwyczajnej innej niż wysokiej jakości (CN 1001 90 99) oraz jęczmienia (CN 1003 00) importowanych obecnie w ramach kontyngentów taryfowych o zredukowanej stawce celnej. Zawieszenie ceł, pierwotnie przewidziane do dnia 30.06.2011 r., zostało przedłużone do dnia 31.12.2011 r.
Odnosząc się do przedstawionego w Pańskim piśmie postulatu uaktualnienia minimalnej ceny półtusz umożliwiającej skup na przechowalnictwo, uprzejmie informuję, iż rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 roku ustanawiające wspólną organizacją rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych, w artykule 37 stanowi, że w przypadku, gdy średnia cena rynkowa tusz wieprzowych we Wspólnocie, ustalona na podstawie cen notowanych w poszczególnych państwach członkowskich na reprezentatywnych rynkach Wspólnoty i ważona przy pomocy współczynników odzwierciedlających stosunkową wielkość stada trzody chlewnej w każdym państwie członkowskim, jest niższa od 103 % ceny referencyjnej i prawdopodobnie utrzyma się na tym poziomie, Komisja może podjąć decyzję o uruchomieniu mechanizmu dopłat do prywatnego przechowywania. Zgodnie z art. 8 ww. rozporządzenia w odniesieniu do sektora wieprzowiny cenę referencyjną ustalono na poziomie 1509,39 EUR/tonę tusz wieprzowych standardowej jakości określonych pod względem wagi i zawartości chudego mięsa zgodnie ze wspólnotową skalą klasyfikacji tusz wieprzowych określoną w art. 42 ust. 1 lit. b.
Analiza średnich cen rynkowych w UE począwszy od l maja 2004 r. do 12 czerwca 2011 r. wskazuje, że nie były one niższe niż 103% średniej ceny referencyjnej (1554 EUR/tonę), a więc poziomu, który umożliwia podjęcie decyzji o uruchomieniu prywatnego wieprzowiny, jedynie w krótkich okresach:
W pozostałych okresach cena wieprzowiny kształtowała się na poziomie umożliwiającym uruchamiane dopłat do prywatnego przechowywania. Pomimo to, wnioski o dopłaty do prywatnego przechowywania wieprzowiny były przyjmowane tylko w dwóch okresach, tj. od 29 października do 4 grudnia 2007 r. oraz od l lutego do 4 marca 2011 r. Wskazuje to na fakt, że problem uruchamiania dopłat do prywatnego przechowywania nie leży w progu umożliwiającym uruchamianie, a w kryteriach służących podejmowaniu tej decyzji. Decyzja o uruchomieniu dopłat do prywatnego przechowywania wieprzowiny podejmowana jest z uwzględnieniem również innych czynników, nie tylko ceny skupu trzody, mających wpływ na sytuację producentów, np. kształtowania się kosztów produkcji.
Biorąc pod uwagę duży stopień uznaniowości w ocenie przez Komisję Europejską i państwa członkowskie sytuacji na rynku, w dyskusjach dotyczących przyszłej WPR Polska wnioskowała o wyraźne uwzględnienie w przepisach unijnych odniesienia do relacji ceny świń do kosztów produkcji.
W kwestii ułatwienia producentom, głównie ich grupom, przejmowania zakładów przetwórczych, uprzejmie informuję, że producenci rolni, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, z późn. zm.), mogą ubiegać się o preferencyjne kredyty z dopłatami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do oprocentowania na zakup akcji i udziałów, w ramach następujących linii kredytowych:
Kwota kredytu z dopłatą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do oprocentowania nie może przekroczyć w przypadku zakupu akcji lub udziałów spółek prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa produktów rolnych:
Kredyt może zostać udzielony maksymalnie na:
1) 8 lat - linia: nIP,
2) 15 lat - linia: nGP.
Karencja w spłacie kredytu nie może przekroczyć:
1) 2 lat - linia: nIP,
2) 3 lat - linia: nGP.
Oprocentowanie kredytu jest zmienne i nie może wynosić więcej niż 1,6 stopy redyskontowej weksli przyjmowanych od banków do redyskonta przez Narodowy Bank Polski w stosunku rocznym.
Należne bankowi odsetki płacone są przez:
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarła umowy w zakresie udzielania ww. kredytów preferencyjnych z:
Przyjęta w dniu 12 października 2010 r. zmiana rozporządzenia z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, z późn. zm.), która wprowadziła zmiany w warunkach udzielania kredytów preferencyjnych oraz gwarancji i poręczeń ich spłaty, była odpowiedzią na oczekiwania środowisk producentów rolnych. Zakres zmian objął w szczególności umożliwienie udzielania kredytów preferencyjnych do 80% wartości nabywanych przez grupę producentów rolnych udziałów lub akcji zakładów przetwórstwa produktów rolnych lub przetwórstwa ryb oraz gwarancji lub poręczeń spłaty kredytów bankowych na te cele. Wprowadzenie możliwości udzielania kredytów preferencyjnych na nabycie przez grupę producentów rolnych udziałów lub akcji zakładów przetwórstwa produktów rolnych wynikało z konieczności dywersyfikacji kierunków działalności prowadzonej przez grupy oraz wzmocnienia ich pozycji finansowej.
Wprowadzenie możliwości nabycia akcji lub udziałów w spółkach zajmujących się przetwórstwem umożliwia czynny udział producentów rolnych będących członkami grup producentów w decyzjach tych spółek, które są odbiorcami produktów rolnych wytwarzanych przez grupy, co ma szczególne znaczenie w budowie powiązań kooperacyjnych i przepływach finansowych. Jest to mechanizm umożliwiający skrócenie łańcucha dostaw poprzez eliminację pośredników.
Przyjęte rozwiązania są racjonalne z punktu widzenia możliwości rozwoju przedsiębiorczości rolniczej. Obecnie obserwuje się konsolidację grup producentów rolnych w jeszcze bardziej zaawansowane struktury gospodarcze, co zdecydowanie umacnia ich pozycję rynkową i pozwala na dalszy rozwój. Wśród członków grup producentów rolnych wzrasta zainteresowania możliwością przetwórstwa produktów wytwarzanych w gospodarstwach członków grup, a więc możliwością wzrostu wartości dodanej do produktu rolnego.
W związku z tym, w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w Działaniu 123 "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej", w którym wspierane są operacje w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, wprowadzono rozwiązania mające na celu ułatwienie w dostępie do pomocy inwestycyjnej dla grup producentów rolnych. W ramach nowelizacji rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1444 z późn. zm.) umożliwiono grupom producentów rolnych składanie w pierwszej kolejności wniosków o przyznanie pomocy, tak aby miały one możliwość aplikowania o środki pomocowe przed innymi podmiotami przetwórczymi dysponującymi większym potencjałem ekonomicznym. W związku z faktem, że maksymalna kwota pomocy w ramach Działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" wynosi 20 mln zł na jednego beneficjenta w okresie realizacji Programu, wsparcie dla grup może przyczynić się do rozbudowy potencjału już istniejących grup, co stworzyłoby szansę na konkurowanie na rynku, a nawet przejmowanie istniejących zakładów przetwórczych. Należy również podkreślić, iż grupy producentów rolnych korzystają w tym Działaniu z poziomu pomocy podwyższonego do 50% kosztów kwalifikowalnych inwestycji (standardowy poziom wsparcia wynosi 40%), co docelowo pozwala im na mniejsze finansowe zaangażowanie środków własnych przy realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych.
Producenci rolni, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r., mogą ubiegać się o gwarancje lub poręczenia spłaty kredytów na zakup akcji lub udziałów. Gwarancje lub poręczenia spłaty kredytów na zakup akcji lub udziałów mają charakter pomocy de minimis i są udzielane w wysokości nieprzekraczającej 200 000 EUR. Gwarancje lub poręczenia są terminowe, tj. udzielane są maksymalnie na okres objęty umową kredytu wydłużony o 3 miesiące.
Poręczenia mogą być udzielane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do wysokości 60% wykorzystanej kwoty przyznanego kredytu i nie więcej niż do kwoty l min zł, natomiast gwarancje do wysokości 80 % wykorzystanej kwoty przyznanego kredytu i nie więcej niż do kwoty l min zł. W przypadku gdy prawnym zabezpieczeniem kredytu jest poręczenie lub gwarancja Agencji oraz jednocześnie udzielone jako pomoc publiczna poręczenie lub gwarancja innego podmiotu, łączna wysokość tych poręczeń i gwarancji nie może przekraczać 80% wykorzystanej kwoty przyznanego kredytu. Łączna kwota zaangażowania Agencji z tytułu gwarancji lub poręczeń udzielonych jednemu podmiotowi nie może przekroczyć kwoty l min zł.
Z tytułu udzielonej gwarancji lub poręczenia Agencja pobiera jednorazowo prowizję w wysokości uzależnionej od okresu, na jaki ma zostać udzielona gwarancja lub poręczenie, tj.:
Szczegółowe warunki i zasady udzielania ww. kredytów preferencyjnych oraz ww. gwarancji i poręczeń znajdują się na stronie internetowej www.arimr.gov.pl, w zakładce: "Pomoc krajowa".
Odnosząc się do postulatu dotyczącego pomocy przy zorganizowaniu i utworzeniu niezależnego związku do spraw oceny wartości poubojowej zwierząt, uprzejmie przypominam, że ani przepisy unijne, ani krajowe nie precyzują statusu rzeczoznawcy prowadzącego klasyfikację tusz wieprzowych - może on być pracownikiem zakładu ubojowego, ale może być także pracownikiem np. grupy producentów lub firmy klasyfikacyjnej, może też prowadzić działalność gospodarczą na własny rachunek. Wymagania, które musi spełnić, ustala szczegółowo art. 35 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.).
W świetle powyższego, należy stwierdzić, że decyzja o wyborze sposobu klasyfikowania może być przedmiotem umowy pomiędzy zakładem a rolnikami dostarczającymi do niego żywiec. W tym zakresie pojawiały się inicjatywy, m.in. Polskiego Związku Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej "POLSUS", który zaproponował utworzenie przez branżę podmiotu w formie spółki, w skład której weszliby przedstawiciele przemysłu mięsnego i producentów trzody chlewnej, który mógłby zająć się prowadzeniem klasyfikacji.
W kwestii pomocy przy utworzeniu giełdy żywca, uprzejmie informuję, iż dniu 18 marca 2008 r. podpisane zostało porozumienie dotyczące uruchomienia Internetowej Giełdy Żywca e-WGT. Organizatorami Giełdy są: Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej "POLSUS", Krajowa Rady Izb Rolniczych oraz e-WGT Spółka Akcyjna. Giełda powstała z inicjatywy producentów trzody chlewnej i objęta została przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Pana Marka Sawickiego patronatem honorowym. Pierwsza sesja przetargowa na Giełdzie Żywca e-WGT odbyła się w dniu 29 maja 2008 r. Giełda Żywca Wieprzowego ma za zadanie przede wszystkim udostępnienie producentom trzody chlewnej oraz zakładom przetwórczym nowoczesnych narzędzi porozumiewania się, negocjacji oraz zawierania transakcji.
Od momentu finalizacji pierwszych transakcji na sprzedaż tuczników, tj. od 9 lipca 2008 r., szczegółowe zestawienia w powyższym zakresie są notowane w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR) MRiRW. Przedmiotowa informacja jest również publikowana na bieżąco w biuletynie MRiRW "Rynek Wieprzowiny". Prezentowane są ceny transakcyjne, jako rzeczywiste ceny kupna-sprzedaży towaru podczas sesji giełdowej. Informacje o ofertach dostępne są na stronie internetowej: http://www.ewgt.com.pl/ w zakładce Tabela ofert/Giełda żywca.
Z poważaniem
Podsekretarz Stanu
Andrzej Butra