W załączeniu zamieszczamy odpowiedź Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na następujące postulaty Wielkopolskiej Izby Rolniczej:
1. W związku z dużym zainteresowaniem rolników uzyskaniem kredytów preferencyjnych, apelujemy do Pana Ministra o aktywne starania w zakresie uruchomienia kredytów preferencyjnych z dopłatami agencyjnymi i jednocześnie zabezpieczenia odpowiednich środków, zarówno na kredyty już zaciągnięte, jak i na nowe. Sygnały dochodzące z banków spółdzielczych świadczą, że środki, które banki mają do dyspozycji mogą nie wystarczyć nawet na obsługę już zaciągniętych kredytów.
2. W związku z postępującymi zmianami klimatycznymi, wnioskujemy o podjęcie działań w kierunku umożliwienia rolnikom (w tym realizującym działania rolnośrodowiskowe) rozpoczęcia prac polowych z dniem 1 lutego, z zachowaniem oczywiście zapisów Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej. Wczesna wiosna sprawia, że rolnicy mogliby wyjechać w pole, ale nie pozwalają na to przepisy. Jako praktycy widzimy potrzebę zmiany tych przepisów i umożliwienia nawożenia i uprawy od 1 lutego, o ile oczywiście pozwoliłyby na to warunki atmosferyczne (gleba nie zamarznięta i brak okrywy śnieżnej). Postulowane przez nas zmiany są istotne, zwłaszcza w kontekście odpowiedniej uprawy roli i siewów zbóż jarych, które, ze względu na późnowiosenne problemy z opadami, powinny być siane odpowiednio wcześnie, aby były w stanie dobrze się ukorzenić.
3. W związku ze wzrastającymi cenami paliw, wnioskujemy o wystąpienie do resortu finansów o zwiększenie poziomu zwrotu akcyzy do paliwa rolniczego lub o dodatkowe dopłaty w wysokości 1 zł do 1 litra. Nawiązując do wcześniejszych wypowiedzi Pana Ministra, uważamy, że środki zarezerwowane na tzw. "paliwo rolnicze" powinny być przeznaczone właśnie na ten cel, a nie przesuwane na inne działania. W związku z tym wnioskujemy, aby rezerwę, która powstała z powodu nie wykorzystania części środków przez producentów rolnych, spożytkować tylko i wyłącznie na paliwo rolnicze - poprzez zwiększenie stopy zwrotu akcyzy lub dodatkowe dopłaty do paliwa rolniczego. Zwrot akcyzy na poziomie 0,85 zł do 1 litra oleju napędowego spełniał swoją rolę, gdy cena oleju napędowego na stacjach paliw wynosiła około 3,70 zł. Przy obecnych cenach zwrot akcyzy jest wysoce niewystarczający.
4. Wnioskujemy o to, aby można było dołączać nowo zakupione lub wydzierżawione trwałe użytki zielone do powierzchni objętej płatnościami zwierzęcymi w danym gospodarstwie. Obecnie brane są pod uwagę jedynie powierzchnie referencyjne podane 2 lata temu.
5. Wnioskujemy o to, by w przypadku działania 2 PROW "Ułatwianie startu młodym rolnikom" zmniejszyć limit minimalnej powierzchni przejmowanego gospodarstwa do 10 ha dla woj. wielkopolskiego, gdyż obecnie przyjęte ilości bardzo ograniczają możliwość skorzystania z tego programu młodym rolnikom. Uważamy, że zasadniczym celem działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" nie powinna być poprawa struktury agrarnej, a zachęcenie młodego człowieka do pozostania na wsi i objęcia gospodarstwa, czyli docelowo - przyspieszenie wymiany pokoleniowej wśród osób prowadzących gospodarstwa rolne. Działanie "Ułatwianie startu młodym rolnikom" nie powinno "wyręczać" innych działań PROW, np. "Scalanie gruntów".
6. Wnioskujemy o sprawdzenie zasadności podwyższania cen nawozów i innych środków do produkcji rolnej. Wiosenne podwyżki środków do produkcji rolnej przeszły najśmielsze oczekiwania i w związku z tym rolnicy zastanawiają się, czy nie było to celowe działanie na zasadzie zmowy cenowej.
Warszawa, 31 lipca 2008 r.
Minister
Rolnictwa
i Rozwoju Wsi
Pan
Piotr Walkowski
Prezes
Wielkopolskiej Izby Rolniczej
W odpowiedzi na pismo znak: WIR.BW.1653.2008 z dnia 30 czerwca 2008 r. zawierające postulaty wielkopolskich rolników uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1. W planie finansowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na dopłaty do oprocentowania inwestycyjnych i klęskowych kredytów bankowych zaplanowana została łączna kwota 849.575 tys. zł, w tym na dopłaty do oprocentowania kredytów inwestycyjnych kwota 649.001 tys. zł, natomiast na dopłaty do oprocentowania kredytów klęskowych kwota 200.574 tys. zł. Wysokość środków na dopłaty do oprocentowania ww. kredytów została wyliczona przy stopie redyskonta weksli 4,75% obowiązującej w czasie prac nad projektem budżetu państwa na rok 2008.
Wobec kilkukrotnego podwyższenia od tego czasu przez Radę Polityki Pieniężnej stopy redyskontowej weksli, stanowiącej podstawę do naliczania oprocentowania kredytów preferencyjnych oraz dopłat ze środków Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, środki przewidziane w budżecie państwa na dopłaty do oprocentowania kredytów inwestycyjnych udzielanych w 2008 roku okazały się niewystarczające na pokrycie potrzeb banków.
Środki dla Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na te cele zostały zwiększone o 75 mln zł do łącznej kwoty 724.001 tys. zł.
Ponadto uprzejmie informuję, że banki współpracujące z Agencją otrzymały dodatkowe środki, w tym również w miesiącu lipcu br., na limity akcji kredytowej oraz dopłaty do oprocentowania kredytów inwestycyjnych na 2008 r.
Dodatkowe środki otrzymało osiem central banków: Bank Polskiej Spółdzielczości S.A., Gospodarczy Bank Wielkopolski S.A., Mazowiecki Bank Regionalny S.A., Bank Gospodarki Żywnościowej S.A., Bank Zachodni WBK S.A., ING Bank Śląski S.A., BPH S.A., Pekao S.A.
Jednocześnie pragnę poinformować, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił do Ministra Finansów o zwiększenie środków dla Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na dopłaty do oprocentowania kredytów klęskowych.
Po dokonaniu zmiany przeznaczenia środków z niewykorzystanych rezerw celowych dodatkowe środki budżetowe zostaną przekazane dla Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w celu zapewnienia pełnej dostępności do kredytów na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej poszkodowanych w związku z wystąpieniem klęsk.
Ad 2. Załącznik II dyrektywy Rady z dnia 12 grudnia 1991 r. dotyczący ochrony wód przed zanieczyszczeniami spowodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego zobowiązuje państwa członkowskie do określenia okresów, kiedy wykorzystanie nawozów jest niewłaściwe. W klimacie umiarkowanym za taki czas uznaje się okres, kiedy ustaje wegetacja roślin.
Podobna jest wytyczna HELKOM, organu wykonawczego konwencji o ochronie środowiska morskiego, zgodnie z którą nawozy naturalne powinny być stosowane krótko przed okresem wegetacyjnym roślin. W klimacie umiarkowanym trwa on od ostatnich przymrozków wiosennych do pierwszych przymrozków jesiennych. W Polsce jest to okres ze średnią dobową temperaturą powietrza powyżej 5°C. Początek sezonu wegetacyjnego określa się w zależności od regionu od 25 marca do 15 kwietnia.
Regulacja zawarta w § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania (Dz. U. Nr 80, poz. 479,) zgodnie z którym od dnia 1 grudnia do końca lutego nie stosuje się nawozów naturalnych i organicznych, w postaci stałej lub płynnej, z wyjątkiem nawozów stosowanych pod uprawy pod osłonami (szklarnie, inspekty, namioty foliowe) wynika z powyższych przesłanek.
Propozycja zmiany tego terminu będzie przedmiotem konsultacji z jednostkami naukowymi oraz innymi resortami. W przypadku potwierdzenia jej zasadności zostanie wprowadzona odpowiednia zmiana w rozporządzeniu i Kodeksie Dobrej Praktyki Rolniczej.
Ad 3. Zgodnie z ustawą z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. Nr 52, poz. 379), zwrot podatku akcyzowego przysługuje producentom rolnym - osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, będącym posiadaczami gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w wysokości wynikającej z iloczynu ilości oleju napędowego zakupionego przez producenta rolnego, wykazanej na fakturach VAT, i stawki zwrotu podatku na l litr oleju napędowego, obowiązującej w dniu złożenia wniosku o zwrot podatku, w ramach rocznego limitu.
Limit ustala się, jako kwotę stanowiącą iloczyn stawki zwrotu podatku na l litr oleju napędowego, liczby 86 oraz powierzchni użytków rolnych, będących w posiadaniu lub współposiadaniu producenta rolnego, określonej w ewidencji gruntów i budynków, według stanu na dzień 1 kwietnia danego roku.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie stawki zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na 1 litr oleju w 2008 r. (Dz. U. Nr 212, poz. 1555), stawka zwrotu podatku w 2008 r. została ustalona w wysokości 0,85 zł na l litr oleju.
Zgodnie z Dyrektywą Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. Urz. WE L 283 z 31.10.2003), Państwa Członkowskie mogą stosować minimalną stawkę akcyzy do produktów energetycznych i elektryczności używanych w rolnictwie, ogrodnictwie, rybołówstwie i leśnictwie w wysokości 21 Euro/1.000 l. Wprowadzenie stawki podatku akcyzowego w minimalnej wysokości 21 Euro/1000 l dla oleju napędowego obecnie opodatkowanego według średniej stawki w wysokości 1.099 zł/1000 l oznaczałoby zmniejszenie tej stawki o ok. 1.019 zł/1000 l.
Biorąc powyższe pod uwagę, w Polsce możliwe byłoby podniesienie stawki zwrotu podatku akcyzowego jeszcze o 0,16 zł/l oleju. Uwzględniając jednak kwotę środków zaplanowaną w budżecie państwa na 2008 r. w wysokości 650 min zł na zwrot podatku akcyzowego i pokrycie kosztów gmin, nie jest możliwe podwyższenie stawki zwrotu podatku akcyzowego od zakupionego paliwa rolniczego w roku bieżącym. Podwyższenie stawki zwrotu podatku akcyzowego zostanie rozważone przy przygotowywaniu projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie stawki zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na l litr oleju w 2009 r.
Ad 4. Zgodnie z reformą Wspólnej Polityki Rolnej uchwaloną w czerwcu 2003 roku płatności bezpośrednie w Unii Europejskiej są oddzielone od produkcji rolnej, ponieważ ich nadrzędnym celem jest wsparcie dochodów rolniczych, a nie powodowanie zachęt do zwiększania produkcji. Dzięki temu rolnicy dostosowują swoją produkcję do faktycznego zapotrzebowania rynku i swoich przewag konkurencyjnych, a nie kierują się wysokością płatności bezpośrednich. Wypłata wsparcia nie jest zatem powiązana z obowiązkiem prowadzenia określonej produkcji rolnej, a jej wysokość została określona na podstawie danych historycznych z okresu referencyjnego. W państwach UE-15, jako okres historyczny przyjęto lata 2000-2002. W praktyce oznacza to, że rolnicy we Wspólnocie otrzymują określoną kwotę płatności w przeliczeniu na gospodarstwo lub hektar użytków rolnych niezależnie od tego, co uprawiają lub produkują w roku bieżącym.
Przyjęty w Polsce w 2004 r. uproszczony system płatności bezpośrednich (SAPS) powodował, że rolnicy utrzymujący zwierzęta byli w gorszej pozycji konkurencyjnej niż ich odpowiednicy z Unii Europejskiej, którzy otrzymywali płatności do określonych zwierząt (bydła, owiec). Dlatego też w 2007 r. Polska zaproponowała zmiany do dotychczasowych płatności bezpośrednich w celu dofinansowania produkcji zwierzęcej. Przygotowany program jest zgodny z polityką realizowaną w Unii Europejskiej w zakresie płatności, a mianowicie płatności nie mogą być powiązane z bieżącą produkcją, a jedynie z produkcją w okresie referencyjnym.
W 2007 r. płatność zwierzęca przysługiwała rolnikom, którzy:
1) w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. byli posiadaczami bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, wpisanych lub zgłoszonych przez rolników w tym okresie do rejestru zwierząt gospodarskich lub do rejestru koniowatych,
2) w 2006 r. otrzymali płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych.
Uwzględniając powyższe informuję, że przyznawanie płatności do bieżącej produkcji (np. aktualna powierzchnia trwałych użytków zielonych) oznaczałoby powiązanie płatności z produkcją, co jest niezgodne z prawem wspólnotowym.
Ad. 5. Pragnę poinformować, że obecnie nie jest możliwa zmiana kryterium minimalnej powierzchni przejmowanego gospodarstwa przez osobę chcącą skorzystać z pomocy w ramach działania PROW 2007-2013 "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Zgodnie z opisem ww. działania zawartym w PROW 2007-2013 przejmowane gospodarstwo musi mieć powierzchnię użytków rolnych nie mniejszą niż średnia w danym województwie, a jeżeli średnia wojewódzka jest niższa niż średnia krajowa, nie niższą niż średnia krajowa. Zmiana omawianego kryterium wymagałaby zmiany PROW 2007-2013, co wiązałoby się z zastosowaniem długotrwałej procedury, obejmującej między innymi uzyskanie zgody Komisji Europejskiej. Projekt PROW 2007-2013 przekazany Komisji Europejskiej w styczniu 2007 r. w łagodniejszy sposób formułował kryterium powierzchniowe, gdyż nie zawierał warunku porównywania średniej wojewódzkiej ze średnią krajową. Biorąc pod uwagę cele Programu, do których należy m.in. poprawa struktury agrarnej oraz zwiększenie konkurencyjności polskiego rolnictwa na Jednolitym Rynku Unii Europejskiej, Komisja zaleciła zaostrzenie zasad dotyczących przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" poprzez wprowadzenie wymogu weryfikacji, czy średnia powierzchnia użytków rolnych w danym województwie jest równa bądź wyższa niż średnia krajowa.
Komisja w przekazanym w grudniu 2007 r. stanowisku stwierdziła, że wszystkie ewentualne zmiany PROW 2007-2013 powinny być spójne z Krajowym Planem Strategicznym oraz prawem wspólnotowym. Ponadto KE podkreśliła, że ww. zmiany muszą wynikać z doświadczeń we wdrażaniu Programu oraz być odpowiednio uzasadnione. Komisja Europejska zasugerowała tym samym, że zmiany w tym zakresie nie powinny być proponowane przed sformułowaniem pierwszych wniosków wynikających z wdrażania danego działania.
Pragnę jednocześnie zwrócić uwagę, że znacząca zmiana w definicji grupy docelowej spowoduje zachwianie proporcji między kwotą dostępnych środków a popytem ze strony beneficjentów. Obecnie zaplanowany budżet działania na lata 2007-2013 równoważy się z szacunkową liczbą potencjalnych beneficjentów, co pozwala sądzić, że środki na premie dla młodych rolników będą dostępne nieprzerwanie w całym okresie realizacji Programu. W roku 2008 zaplanowano wydatkowanie około 30% całości środków dostępnych w obecnym okresie programowania. Zgodnie ze stanem na dzień 30 czerwca 2008 r. województwo wielkopolskie zajmuje trzecie miejsce w kraju pod względem liczby złożonych wniosków.
Jednocześnie pragnę poinformować, że omawiane działanie nie jest instrumentem zastępującym lub uzupełniającym schemat I działania "Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa" ("Scalanie gruntów"). Pomoc udzielana w ramach ww. schematu służy poprawie struktury obszarowej poszczególnych gospodarstw. Celem schematu "Scalanie gruntów" jest również wytyczenie i urządzenie funkcjonalnej sieci dróg dojazdowych do gruntów oraz dojazdów do zabudowań gospodarczych. Natomiast działanie "Ułatwianie startu młodym rolnikom" ma służyć stymulowaniu zmian strukturalnych w sektorze rolnym przez ułatwienie przejmowania lub zakładania gospodarstw rolnych przez osoby młode o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych. Przejmowanie gospodarstw przez osoby młode, aktywne, o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych i potencjale rozwojowym sprzyja pożądanym zmianom strukturalnym w rolnictwie i prowadzi do wzrostu konkurencyjności sektora rolnego.
Ad 6. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaniepokojone sytuacją na rynku nawozów mineralnych, kilkukrotnie podejmowało działania mające na celu wyjaśnienie istnienia ewentualnej zmowy cenowej producentów i dystrybutorów nawozów mineralnych. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował Ministerstwo, że w dniu 29 grudnia 2006 r., na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080 z późn. zm.), zamknięto, wszczęte w dniu 11 marca 2005 r., postępowanie wyjaśniające, ponieważ nie istniały przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego w sprawie nadużywania pozycji dominującej, o której mowa w art. 8 ustawy, gdyż żaden z producentów nawozów mineralnych ani dealerów nie posiadał pozycji dominującej na krajowym rynku nawozów w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy. Z zebranych podczas kontroli, przeprowadzonej w ramach przedmiotowego postępowania, informacji nie wynikało, by na rynku sprzedaży nawozów mineralnych doszło do naruszenia przepisów ustawy, poprzez zawarcie porozumienia ograniczającego konkurencję, polegającego na ustaleniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen zakupu i sprzedaży nawozów mineralnych.
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w odpowiedzi na kolejne wystąpienie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w tej sprawie, pismem z dnia 2 lipca 2008 r., poinformował, iż z materiału dowodowego będącego w jego posiadaniu wynika, że działania przedsiębiorców na rynku produkcji i sprzedaży środków do produkcji rolnej nie są wynikiem stosowania praktyk ograniczających konkurencję (zakazanych porozumień lub nadużywania pozycji dominującej), lecz gry rynkowej - popytu i podaży. Natomiast w związku z brakiem istotnej zmiany struktury krajowego rynku nawozów Prezes Urzędu uznał, że nie ma obecnie podstaw do interwencji w przedmiotowym zakresie.
Z poważaniem
/-/
Marian Zalewski
Podsekretarz Stanu