W odpowiedzi na skierowany do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o podjęcie działań łagodzących kryzys na rynku wieprzowiny, Prezes Wielkopolskiej Izby Rolniczej otrzymał odpowiedź, którą zamieszczamy poniżej.
Pan Poseł
Piotr Walkowski
Prezes Wielkopolskiej Izby Rolniczej
Szanowny Panie Prezesie -
W odpowiedzi na pismo z dnia 5 marca 2010 r., znak WIR.BW.GW.428.2010 dotyczące sytuacji na rynku wieprzowiny, uprzejmie przekazuję następujące informacje.
Cechą charakterystyczną dla rynku wieprzowiny są cykliczne i sezonowe zmiany wielkości produkcji, jak również poziomu cen. Po okresie trudnej sytuacji cenowej, która w przypadku Polski rozpoczęła się jesienią 2006 r. i spotęgowana została wysokimi cenami zbóż na przełomie lat 2007 i 2008, odnotowano znacznie wyższy niż w latach poprzednich poziom cen na rynku wieprzowiny. Na przełomie czerwca i lipca 2009 r. cena osiągnęła rekordowy poziom 5,0 z/kg w masie żywej.
Od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, na cenę uzyskiwaną przez producentów żywca wieprzowego w Polsce wpływ ma nie tylko przebieg tzw. "cyklu świńskiego", ale również sytuacja na rynku wspólnotowym, w szczególności ceny wieprzowiny w krajach produkujących najwięcej tego gatunku mięsa, tj. w Niemczech, Danii czy Holandii.
W połowie marca 2010 r. mniej niż w Polsce płacono za wieprzowinę w 6 krajach członkowskich UE-27, tj. w Danii (116,65 euro/100 kg), w Holandii (120,34 euro/100 kg), w Belgii (122,20 euro/100kg), w Irlandii (122,61 euro/100kg), we Francji (l 26,00 euro/100 kg) i w Słowenii (130,07euro/100kg).
W warunkach funkcjonowania Polski w ramach wspólnego rynku, podejmowanie działań przez Rząd musi być zgodne z przepisami wynikającymi ze Wspólnej Polityki Rolnej. Zasady funkcjonowania wspólnotowego rynku wieprzowiny reguluje rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz.U. L 299 z 16.11.2007, str. l, z późn. zm.). Przewiduje ono następujące instrumenty, które mogą być zastosowane na rynku wieprzowiny:
Decyzje o uruchomieniu poszczególnych instrumentów podejmuje Komisja Europejska, po zasięgnięciu opinii Komitetu Zarządzającego ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych, w którego posiedzeniach biorą udział przedstawiciele Komisji i krajów członkowskich.
W ramach wspólnej polityki wobec sektora wieprzowiny realizowane są obecnie, zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 64/2010 z dnia 21 stycznia 2010 r. ustanawiającym refundacje wywozowe w sektorze wieprzowiny (Dz.U. L 17 z 22.01.2010, str. 39), refundacje do wywozu:
Na posiedzeniu Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w dniu 20 listopada 2009 r., jak również na spotkaniach Komitetu Zarządzającego ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych w dniach 22 października, 19 listopada, 10 grudnia 2009 r. i 21 stycznia 2010 r., Polska była wśród krajów członkowskich wnioskujących o wprowadzenie refundacji do wywozu świeżych i zamrożonych tusz, półtusz i elementów mięsa wieprzowego, co umożliwiłoby zwiększenie konkurencyjności polskich i unijnych eksporterów na rynku światowym. Komisja Europejska uznała jednak, że obecna sytuacja na wspólnotowym rynku wieprzowiny nie uzasadnia wprowadzania takich dopłat.
Na posiedzeniu Komitetu Zarządzającego ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych w dniu 18 marca 2010 r. Polska ponownie poinformowała o trudnej sytuacji producentów żywca wieprzowego i zgłosiła wniosek do Komisji Europejskiej o podjęcie działań, w tym wprowadzenie refundacji do wywozu świeżych i zamrożonych tusz, półtusz i elementów wieprzowych.
W celu poprawy sytuacji na rynku wieprzowiny. Ministerstwo podejmuje przede wszystkim działania stymulujące popyt wewnętrzny i eksport, w szczególności działania w zakresie kształtowania możliwości eksportowych na rynki państw trzecich, takich jak Chiny, Rosja, Ukraina, itd. Są to głównie uzgodnienia wymogów weterynaryjnych, uczestnictwo w targach, działania promocyjne.
W celu wzmocnienia wizerunku polskiego mięsa wieprzowego i zaprezentowania jego wysokiej jakości Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi politykę wspierania promocji. Jednym z rozwiązań systemowych są fundusze promocji, w tym Fundusz Promocji Mięsa Wieprzowego utworzone na podstawie ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych.
W ramach akcji informacyjno-promocyjnych organizowane są stoiska na targach rolno-spożywczych, podczas których prezentowane są produkty wyróżnione znakiem jakości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi "Poznaj Dobrą Żywność". Programem PDŻ objętych jest czternaście grup produktów, w tym mięso wieprzowe i produkty z niego pochodzące, które w 2009 r. były prezentowane na targach w Niemczech, Rosji, Japonii, Korei, Wielkiej Brytanii, Rumunii i Czechach.
Innym działaniem, mającym na celu wspieranie eksportu polskiego mięsa, jest nawiązywanie przez polskie służby weterynaryjne bezpośrednich kontaktów ukierunkowanych na uzyskanie wymagań importowych obowiązujących dla produktów pochodzenia zwierzęcego na rynki krajów trzecich. Ponadto powyższe kwestie są poruszane podczas rozmów dyplomatycznych i gospodarczych przez właściwych ministrów. Szczególnie intensywne działania podejmowane są w celu zniesienia utrzymującego się zakazu importu polskiego mięsa wieprzowego do Chińskiej Republiki Ludowej. Temat ten jest regularnie podejmowany przy różnych okazjach, zarówno podczas spotkań polsko-chińskiej Stałej Grupy Roboczej ds. współpracy w dziedzinie rolnictwa i gospodarki żywnościowej, jak też innych spotkań dwustronnych.
Kolejnym działaniem, którego celem jest zwiększenie możliwości eksportowych na rynku wieprzowiny, jest program zwalczania choroby Aujeszkyego u świń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Ministerstwo podejmuje działania prowadzące do powstawania rozwiązań systemowych, które gwarantowałyby większą stabilność na rynku wieprzowiny, w szczególności wspiera integrację pionową poziomą w tym sektorze.
Przykładowo, celem zachęcania przetwórców do zawierania umów kontraktacyjnych, w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r. Nr 200, póz. 1444 z późn. zm.) przewiduje się, że pomoc w ramach ww. działania może zostać przyznana podmiotowi, który zobowiąże się, że w każdym roku w okresie 5 lat będzie nabywał na podstawie umów zawieranych co najmniej na rok z producentami rolnymi lub podmiotami wstępnie przetwarzającymi produkty rolne co najmniej 50% ilości nabywanych produktów rolnych przeznaczonych do przetwarzania lub sprzedaży hurtowej.
Zgodnie z rozporządzeniem, refundacji podlega zasadniczo nie więcej niż 40% kosztów kwalifikowalnych poniesionych przez beneficjenta, będącego małym lub średnim przedsiębiorstwem. W przypadku jednak beneficjenta, który jest grupą producentów rolnych lub który co najmniej 25% ogólnej ilości produktów rolnych nabywa na podstawie umów zawartych na co najmniej rok z grupami producentów rolnych, refundacji-podlega do 50% kosztów kwalifikowalnych.
Ponadto, propozycje treści umów kontraktacyjnych oraz aneksów do nich opracowane zostały w 2005 r. przez Radę Gospodarki Żywnościowej przy Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi wspólnie przedstawicielami Ministerstwa i zainteresowanych sektorów, w tym sektora trzody chlewnej. Dostępne są one na stronach intemetowych Rady Gospodarki Żywnościowej.
Tym niemniej, w warunkach swobody działalności gospodarczej zawieranie umów kontraktacyjnych nie może być narzucone przez administrację, lecz musi wynikać z porozumienia zainteresowanych stron.
Przedkładając te informacje zapewniam, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco monitoruje i dostrzega problemy występujące na rynkach rolnych oraz będzie kontynuowało działania zmierzające do utrzymywania możliwie najkorzystniejszych warunków produkcji mających istotny wpływ na sytuację dochodową w rolnictwie.Z poważaniem -
Podsekretarz Stanu
Artur Ławniczak