I walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej IV kadencji sformułowało pod adresem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi trzy wnioski. Przedstawiamy je wraz z odpowiedziami resortu.
Wniosek o podjęcie działań przez resort rolnictwa, aby dopłaty dla polskich rolników były tej samej wysokości, co dopłaty dla rolników innych państw członkowskich Unii Europejskiej. W obecnej sytuacji polscy rolnicy nie są traktowani na równi z rolnikami innych państw UE. Stwarza to nierówną konkurencję. Taki sam poziom dopłat dla wszystkich unijnych rolników, wyrównuje szanse i daje możliwość zdrowej konkurencji.
Czynnikiem mającym istotne znaczenie dla stabilności osiąganych przez rolników dochodów jest wysokość otrzymywanego przez nich wsparcia bezpośredniego. Istniejące różnice w tym obszarze są przedmiotem stałej krytyki ze strony niemal wszystkich państw członkowskich, które przystąpiły do UE po 2004 r. Wyrównanie wysokości wsparcia bezpośredniego do poziomu krajów "starej" UE należy rozpatrywać w kontekście:
Dwa pierwsze czynniki zasadniczo determinują brak możliwości pełnego wyrównania poziomu wsparcia bezpośredniego polskich rolników do poziomu UE-15 przed 2013 r. Należy podkreślić, że kwestia zróżnicowania płatności w UE była wielokrotnie podnoszona przez Polskę na forum UE, w tym przede wszystkim w ramach przeglądu Wspólnej Polityki Rolnej prowadzonego w 2008 r. Dzięki staraniom Polski, jednym z efektów zawartego porozumienia kończącego ten przegląd, było zobowiązanie Komisji i Rady UE do przeanalizowania problemu dużego zróżnicowania płatności bezpośrednich w skali UE. Choć perspektywa finansowa na lata 2007-2013 blokuje możliwości pełnego wyrównania wysokości płatności bezpośrednich, to w rezultacie starań Polski dla nowych państw członkowskich przeznaczono środki w wysokości 270 min euro (w tym dla Polski ok. 90 min euro) na dodatkowe zasilenie kopert płatności bezpośrednich w latach 2010-2012.
Rząd RP dokłada wszelkich starań, aby ten stan rzeczy zmienić w kolejnej perspektywie finansowej (od 2014 r.) i dąży do wprowadzenia nowego systemu płatności, opartego o nowe, związane z nowymi celami WPR i wymogami nakładanymi na rolników kryteria dystrybucji dopłat, który umożliwi przede wszystkim znaczące zmniejszenie lub zniwelowanie różnic w wysokości płatności pomiędzy krajami UE-27.
Kwestię reformy wsparcia bezpośredniego dla rolników należy rozpatrywać w kontekście przyszłości Wspólnej Polityki Rolne. Zreformowana WPR powinna wejść w życie z dniem l stycznia 2014 r.
W dniu 12 czerwca 2009 r. Rada Ministrów przyjęła Stanowisko Rządu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej po 2013 roku (dokument dostępny jest na stronie internetowej MRiRW). Ponadto, po publikacji przez Komisję Europejską w listopadzie 2010 r. komunikatu w sprawie przyszłości WPR, Komitet do Spraw Europejskich przyjął w dniu 4 lutego 2011 r. Stanowisko Rządu do Komunikatu (...) - WPR do 2020 r.: sprostać wyzwaniom przyszłości związanym z żywnością, zasobami naturalnymi oraz aspektami terytorialnymi. Oba stanowiska są od momentu swojego powstania podstawą do aktywnego udziału Polski w trwającej debacie o przyszłości WPR oraz odzwierciedlają dokonaną w resorcie rolnictwa ocenę uzasadnienia, znaczenia, konieczności utrzymania oraz wprowadzenia odpowiednich zmian w systemie wsparcia bezpośredniego dla rolników w UE.
Rząd RP stoi na stanowisku, że system płatności bezpośrednich wymaga pilnej zmiany polegającej na jego dalszym uproszczeniu i ujednoliceniu formy stosowania w całej UE. Konieczne jest odejście od obecnych rozwiązań, w których wysokość płatności (stawka SAPS lub średnia wartość uprawnień w SPS) i pułapy (koperty) krajowe odzwierciedlają historyczne poziomy i intensywność produkcji w poszczególnych państwach członkowskich sprzed kilkunastu lat. Nowy system płatności powinien być związany z powierzchnią użytków rolnych (uproszczony obecny system SAPS), uwzględniać realizację wymogów w zakresie ochrony środowiska i dodatkowe wsparcie finansowe dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania. System polegający na jednolitej stawce powierzchniowej w całej UE (flat-rate) lepiej służyłby realizacji obecnych i przyszłych celów WPR niż system dzisiejszy. Wysokość środków finansowych dla UE-27 na płatności bezpośrednie powinna uwzględniać skalę obecnych i przyszłych zadań publicznych realizowanych w ramach wsparcia rolnictwa UE i powinna być nie mniejsza niż poziom realizowany w obecnej perspektywie finansowej.
Rząd RP uważa, że płatności bezpośrednie powinny być podstawowym i wielokierunkowym instrumentem WPR, o relatywnie niskich kosztach wdrożeniowych. Istotne jest, że posiadają one relatywnie duży zasięg oddziaływania i przy właściwej konstrukcji systemu mogą przyczynić się do utrzymania właściwej równowagi ekonomicznej gospodarstw i zrównoważenia sposobów prowadzenia działalności rolniczej.
Należy również wspomnieć, że kwestia dotycząca przyszłości płatności bezpośrednich po 2013 r. jest jednym z czterech priorytetów sektorowych w obszarze rolnictwa dla polskiego Przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej.
Wniosek o podjęcie działań mających na celu utrzymanie dopłat do utrzymanie dopłat historycznych do cukru i skrobi ziemniaczanej w nowym budżecie Unii Europejskiej na lata 2014-2020.
Obecnie obowiązujące przepisy przewidują możliwość realizacji płatności cukrowej do czasu stosowania uproszczonego systemu płatności bezpośrednich (SAPS), tj. do 2013 r. Natomiast propozycje UE dotyczące kształtu Wspólnej Polityki Rolnej po 2013 r. zawarte w Komunikacie Komisji Europejskiej WPR do 2020 r.: sprostać wyzwaniom przyszłości związanym z żywnością, zasobami naturalnymi oraz aspektami terytorialnymi dotyczą spraw fundamentalnych, a więc nie obejmują szczegółowych rozwiązań, jak np. utrzymanie bądź rezygnacja z oddzielnej płatności z tytułu cukru.
W odniesieniu do wsparcia do skrobi należy zauważyć, że jest ono, w odróżnieniu od wsparcia w sektorze cukru, w całości finansowane z budżetu krajowego-Podobnie jak w przypadku pozostałych płatności uzupełniających przedmiotowe wsparcie może być stosowane jedynie do końca 2012 r.
Pragnę poinformować, że sprawy związane z rolnictwem są jednym z trzech najważniejszych priorytetów i są wpisane do Programu Polskiej Prezydencji w Radzie Unii. Program ten został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 31 maja 2011 r. W dokumencie podkreśla się, że bezpieczeństwo żywnościowe ma podstawowe znaczenie dla europejskich obywateli. W czasie polskiego przewodnictwa dyskusja nad przyszłością Wspólnej Polityki Rolnej wejdzie w fazę rozstrzygającą, która zostanie zakończona nie wcześniej niż w 2012 roku.
Wniosek o podjęcie starań, które przyczynią się do zwiększenia limitu produkcji cukru dla Polski. Mając na względzie obecną sytuację na rynku cukru w Polsce oraz jego wysokie ceny wniosek uważamy za zasadny.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmowało i podejmuje szereg działań mających na celu stabilizację rynku cukru. W celu zapewnienia właściwego zaopatrzenia rynku UE w cukier oraz wykorzystania potencjału produkcyjnego sektora cukrowniczego, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnioskowało na forum Unii Europejskiej o:
Wnioski w ww. sprawach zostały przekazane do Komisji Europejskiej również na piśmie w styczniu, lutym, marcu i kwietniu 2011 r.
Na skutek tych wystąpień, które zostały poparte przez inne państwa członkowskie w dniu 3 marca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie nr 222/2011 z dnia 3 marca 2011 r., które umożliwia sprzedaż na rynku Unii Europejskiej 500 tys. ton cukru pozakwotowego bez konsekwencji finansowych. Realizacja przepisów zawartych w ww. rozporządzeniu ma na celu zwiększenie podaży cukru na rynku UE, a tym samym stabilizację jego ceny.
Jednocześnie w celu złagodzenia deficytu cukru na rynku UE Komisja Europejska wydała:
W dniu 17 maja 2011 r. na posiedzeniu Rady Ministrów UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa omawiany był wniosek Polski o zwiększenie kwoty produkcji cukru, dla każdego kraju członkowskiego, począwszy od sezonu 2011/2012 o 15% lub zwiększający te kwoty o 5% przez 3 kolejne lata gospodarcze począwszy od sezonu 2011/2012 (aż do 15% w sezonie 2013/2014). Polska argumentowała, że ustalenie kwoty na obecnym poziomie silnie ogranicza poziom produkcji, a co za tym idzie wykorzystania potencjału branży, tak na poziomie plantatora jak i producenta cukru. Zdaniem Polski zwiększenie kwoty przyczyni się do:
Ponadto we wniosku o zwiększenie kwoty produkcyjnej cukru Polska wskazywała, że w ostatnich latach produkcja cukru kwotowego w Unii Europejskiej realizowana jest na poziomie 13,3 min ton, tj. niższym od zużycia o ok. 2,6 min ton.
Należy podkreślić, że odnosząc się do wniosków Polski w sprawie zwiększenia podaży cukru na rynek unijny. Komisja prezentuje stanowisko, że jeżeli sytuacja na rynku cukru w kolejnym sezonie będzie podobna do obecnej. Komisja przewiduje wprowadzenie mechanizmów zastosowanych w bieżącym sezonie (umożliwienie sprzedaży na rynek UE pewnych ilości cukru pozakwotowego oraz otwarcie kontyngentu taryfowego na import cukru w roku gospodarczym 2011/2012 po zerowej stawce celnej).
Oprac. Kornel Pabiszczak
Biuro WIR w Poznaniu