Ministerstwo odpowiada ws. kryzysu w sektorze owoców i warzyw

MINISTERSTWO ROLNICTWA
I ROZWOJU WSI

Pan
Piotr Walkowski
Prezes
Wielkopolskiej Izby Rolniczej

W odpowiedzi na pismo znak WIR.BW.GW.1096.2011 z dnia 2.06.2011 r. uprzejmie informuję, iż pod koniec maja br. do Ministerstwa zaczęły napływać informacje od producentów o drastycznym spadku popytu na warzywa spod osłon. Jest to wynik licznych przypadków zatruć pokarmowych, jakie miały miejsce w Niemczech i innych krajach UE. Pierwszym, niepotwierdzonym źródłem groźnego szczepu 0104 bakterii Escherichia coli powodującego falę zachorowań miały być ogórki sprowadzone do Niemiec z Hiszpanii. Informacja ta spowodowała utratę zaufania konsumentów do spożycia warzyw, przez co popyt zwłaszcza na ogórki i pomidory obniżył się niemal do zera. W Polsce gwałtowny spadek zapotrzebowania, w szczególności na ogórki, obserwuje się od 26 maja br. Od tego dnia popyt na ogórki świeże, pochodzące z krajowych upraw pod osłonami niemal zanikł.

Dodatkowo w związku z zaistniałą sytuacją władze Federacji Rosyjskiej wprowadziły od 2 czerwca br. embargo na większość gatunków warzyw pochodzących z Unii Europejskiej, w tym warzywa mrożone.

Jednocześnie należy pamiętać, iż zgodnie z art. 87 ust. l Traktatu wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi. W myśl tego przepisu żadne państwo członkowskie nie ma możliwości ingerowania w poziom cen na rynkach rolnych, w sposób inny niż zgodny z odpowiednimi przepisami wspólnotowymi. Zatem także Polska, jako kraj członkowski ma bardzo ograniczone możliwości w zakresie ustanowienia i stosowania, wykraczających poza wspólnotowe, indywidualnych rozwiązań, mających na celu wsparcie rynkowe dla producentów w większości sektorów rolnych.

Dlatego też w dniach 29-31 maja br. Minister rolnictwa i rozwoju wsi Marek Sawicki, na nieformalnej Radzie Ministrów Rolnictwa i Rybołówstwa Unii Europejskiej, której agenda posiedzenia została uzupełniona o punkt dotyczący kryzysu w sektorze owoców i warzyw, złożył formalny wniosek o zwołanie nadzwyczajnej Rady Ministrów w trybie pilnym z udziałem komisarzy ds. zdrowia i rolnictwa, by wyjaśnić sytuację dotyczącą bezpieczeństwa żywności w UE, przyczyny krytycznej sytuacji na rynku warzyw, funkcjonowanie odpowiednich inspekcji i służb oraz wprowadzić działania naprawcze.

Celem spotkania ministrów była ocena kondycji ekonomicznej sektora warzyw w państwach członkowskich oraz podjęcie pilnych działań wspólnie z Komisją Europejską, by złagodzić trudną sytuację producentów i konsumentów w UE. Ministrowie rolnictwa (Holandii, Belgii, Polski, Hiszpanii, Danii, Portugalii) przygotowali pisemną propozycję niezbędnych działań, w tym rekompensat dla rolników. Na tej podstawie Komisja Europejska przygotowała propozycję podjęcia szybkich działań, w celu złagodzenia trudnej sytuacji unijnych producentów warzyw.

W dniu 7 czerwca 2011 r. Komisja przedłożyła pierwszą wersję projektu rozporządzenia, w którym zaproponowano wsparcie dla sektora w związku z wystąpieniem sytuacji kryzysowej. W związku z licznymi uwagami i niezadowoleniem państw członkowskich z rozwiązań zaproponowanych w dokumencie. Komisja w dniu 9 czerwca br. przedstawiła zmodyfikowaną wersję projektu rozporządzenia.

Propozycja rozwiązań przedstawionych przez Komisję, nie spotkała się z pozytywnym przyjęciem wielu krajów członkowskich, jednak została opublikowana i weszła w życie w dn. 18.06.2011. Ostatecznie Komisja zaproponowała w rozporządzeniu nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r. ustanawiające tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw (Dz. Urz. UE z dnia 18 czerwca 2011 r. L 160, str. 71), że produkty kwalifikujące się do wsparcia to świeże: pomidory, sałata, ogórki, cykoria, papryka słodka, cukinia.

Wsparcie udzielane będzie w odniesieniu do okresu od 26 maja br. do 30 czerwca br. Natomiast płatności będą zrealizowane do dnia 15 października 2011 r. Budżet dla pomocy określono na poziomie 210 mln _. Zgodnie z rozporządzeniem wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC obejmuje działania związane:

• z wycofaniem z rynku produktów, które polega na wycofaniu ze sprzedaży (nieprzeznaczaniu do sprzedaży) warzyw. Czynność realizowana jest przez uznane organizacje producentów i producentów indywidualnych, którzy decydują o niewystawianiu na sprzedaż wytwarzanych przez swoich członków lub przez siebie produktów.
• z niezbieraniem plonów, które polega na niepozyskiwaniu z danego obszaru jakiejkolwiek produkcji w celach handlowych w trakcie normalnego cyklu produkcyjnego. Przy czym czynność niezbierania nie obejmuje zniszczenia produktów w wyniku niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub choroby.
• ze zbieraniem zielonych plonów, które polega na całkowitym zbiorze niekwalifikujących się do zbytu produktów na danym obszarze przeprowadzanym przed rozpoczęciem normalnych zbiorów. Powyższe dotyczy produktów, które przed rozpoczęciem zbierania nie były uszkodzone z powodu warunków klimatycznych, choroby lub innych powodów.

Wycofania można dokonać tylko do odbiorców ujętych w Rejestrze uznanych organizacji charytatywnych i uprawnionych innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych, dostępnym na stronie internetowej ARR, tj. www.arr.gov.pl. Inne działania w tym zakresie nie są uważane za wycofania.

O rekompensaty będą mogły ubiegać się organizacje producentów, jak również indywidualni producenci za pośrednictwem organizacji lub bezpośrednio do agencji płatniczej (Agencji Rynku Rolnego).

Określono maksymalny poziom kwot dofinansowania UE do wycofań realizowanych przez organizacje producentów w przypadku ogórków (9,6 euro/100 kg), papryki słodkiej (17,8 euro/100 kg), sałaty (15,5 euro/100 kg) oraz cukinii (11,8 euro/100 kg). W przypadku pomidorów poziom ten jest ustalony w przepisach rozporządzenia 1580/2007 w załączniku X i wynosi 7,25 euro/100 kg. Oprócz tych stawek organizacje otrzymają eszcze rekompensatę dodatkową. Dla producentów indywidualnych stawki są nieco niższe niż dla organizacji, co jest zbieżne z podejściem Komisji odnośnie popierania i preferowania zorganizowanych form działania wśród producentów.

Jednocześnie do dnia 18 lipca br. Komisja Europejska zbiera informacje z państw członkowskich o łącznych ilościach oraz powierzchni, której te mechanizmy dotyczą. Na tej podstawie będzie stosowany lub nie współczynnik redukcji, gdyż całkowita wnioskowana przez wszystkie państwa członkowskie pomoc nie może przekroczyć kwoty 210 mln EUR.

W dniu 21 czerwca 2011 roku Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie umożliwiające wdrożenie ww. przepisów w Polsce. Rozporządzenie w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. nr 130 , poz. 750) zostało opublikowane i weszło w życie w dniu 22 czerwca 2011 r. Instytucją realizującą zawarte w tych przepisach mechanizmy jest Agencja Rynku Rolnego.

Ponadto w dniu 22 czerwca 2011 r. Komisja Europejska osiągnęła porozumienie w sprawie zniesienia embarga nałożonego na warzywa pochodzące z Unii Europejskiej. Państwa europejskie będą musiały przygotować certyfikat potwierdzający monitorowanie produkcji odnośnie bezpieczeństwa w związku z bakterią E. coli.

Polska takie zobowiązanie złożyła, jako jedno z pierwszych państw Unii Europejskiej. Certyfikaty będzie wystawiała Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, a badania będzie prowadził Państwowy Instytut Weterynarii w Puławach. Dzięki temu porozumieniu, eksport warzyw do Rosji zostanie wznowiony, co da szansę na szybsze unormowanie sytuacji na rynku warzyw.

z poważaniem

Podsekretarz Stanu
Andrzej Butra